Eksport towarów w VAT

Eksport towarów jest jedną z transakcji podlegającą opodatkowaniu VAT.

Z artykułu dowiesz się czym jest eksport towarów, jak powstaje dla niego obowiązek podatkowy oraz zaznajomisz się z ogólnymi zasadami rozliczania tego typu transakcji.

Wpis zgodny ze stanem prawnym obowiązującym na dzień 1 marca 2023 r.

Niniejszy artykuł nie dotyczy dostawy gazu, energii elektrycznej, cieplnej oraz chłodniczej. Dla tych bowiem przypadków ustawa przewiduje szczególne regulacje.

Czym jest eksport towarów?

Ustawa o VAT zawiera definicję eksportu towarów, w myśl której rozumie się przez to:

dostawę towarów wysyłanych lub transportowanych z terytorium kraju poza terytorium Unii Europejskiej przez:

a) dostawcę lub na jego rzecz, lub

b) nabywcę mającego siedzibę poza terytorium kraju lub na jego rzecz, z wyłączeniem towarów wywożonych przez samego nabywcę do celów wyposażenia lub zaopatrzenia statków rekreacyjnych oraz turystycznych statków powietrznych lub innych środków transportu służących do celów prywatnych

– jeżeli wywóz towarów poza terytorium Unii Europejskiej jest potwierdzony przez właściwy organ celny określony w przepisach celnych.

Art. 2 pkt 8 ustawy o VAT.

Żebyśmy mogli więc mówić o eksporcie towarów, to:

  • musimy mieć do czynienia z dostawą towarów – a więc przeniesieniem prawa do rozporządzania towarami jak właściciel;
  • towary w ramach tej dostawy powinny zostać wywiezione poza terytorium UE, co musi być potwierdzone przez właściwy organ celny.

Jak zapewne widzisz, w świetle ww. definicji nie ma znaczenia czy wywozu towarów poza UE dokonuje dostawca, nabywca albo podmiot działający na ich rzecz.

Powyższe jednak będzie miało znaczenie dla określenia czy mamy do czynienia z eksportem bezpośrednim lub pośrednim.

Eksport bezpośredni

Eksport bezpośredni obejmuje przypadek wymieniony w art. 2 pkt 8 lit. a ustawy o VAT.

Dotyczy to więc sytuacji, gdy wywozu towarów dokonuje dostawca towarów (ewentualnie podmiot działający na jego rzecz).

Eksport pośredni

O eksporcie pośrednim mówimy w przypadku, gdy wywozu towarów dokonuje nabywca mający siedzibę poza terytorium Polski.

Przy czym mamy tutaj od razu jedno wyłączenie.

Wyłączenie dla wyposażenia środków transportu

Nie możesz uznać za eksport pośredni transakcji dotyczącej towarów wywożonych przez samego nabywcę do celów wyposażenia lub zaopatrzenia statków rekreacyjnych oraz turystycznych statków powietrznych lub innych środków transportu służących do celów prywatnych.

Przy czym środki transportu służące do celów prywatnych obejmują środki transportu wykorzystywane do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą przez osoby niebędące osobami fizycznymi, takie jak podmioty prawa publicznego w rozumieniu art. 13 dyrektywy VAT oraz stowarzyszenia (wynika to z art. 47 rozporządzenia nr 282/2011).

Wywóz towarów w celach wystawienniczych (karnet ATA)

Z art. 2 pkt 8 ustawy o VAT wynika, że z eksportem towarów mamy do czynienia jedynie w przypadku, gdy wywóz towarów poza UE związany jest z dostawą towarów.

Jeżeli więc dokonujesz wywozu towarów poza UE, ale nie jest to związane z ich dostawą, to nie wystąpi u Ciebie eksport towarów w rozumieniu ustawy o VAT.

Taka czynność nie podlega VAT i nie wykazujesz jej w deklaracji VAT. Poniżej przykład.

Jako wystawca bierzesz udział w targach, które odbywają się w Turcji. Prezentujesz tam swoje towary – wykorzystujesz do tego próbki i wzory handlowe. Są one wywożone z Polski do Turcji. Po targach wracają one z powrotem do Polski.

W takich przypadkach wywóz towarów w celach akwizycyjnych i wystawienniczych odbywa się najczęściej przy wykorzystaniu tzw. karnetu ATA. Nie ma tutaj jednak dostawy towarów, nie jest to więc eksport towarów w rozumieniu VAT.

Co rozumiemy przez obszar UE?

Żeby doszło do eksportu towarów, to towary muszą zostać wywiezione poza UE.

Terytorium UE zdefiniowane zostało w art. 2 pkt 3 ustawy o VAT. Rozumie się przez nie terytoria państw członkowskich Unii Europejskiej.

W przepisie tym znajdziesz również dookreślenie jak należy traktować pewne nietypowe terytoria – np. Księstwo Monako jest na potrzeby VAT traktowane jako terytorium Francji (a więc stanowi terytorium UE).

Zwróć uwagę, że od 1 stycznia 2021 r. Wielką Brytanię traktujemy jako terytorium poza UE (z wyjątkiem dotyczącym Irlandii Północnej). Więcej na ten temat przeczytasz we wpisie Brexit – skutki w VAT.

Kiedy eksport podlega VAT w Polsce?

Z definicji, którą wyżej analizowaliśmy nie wynika, aby wywóz towarów poza UE musiał nastąpić z Polski.

Eksportem towarów w rozumieniu VAT będzie więc również przypadek dostawy towarów z Francji do USA. Nie oznacza to oczywiście, że taka transakcja podlega VAT w Polsce.

Przy każdej dostawie towarów ustalić musisz czy transakcja w ogóle podlega tutaj opodatkowaniu VAT.

W odniesieniu do dostaw, w ramach których następuje wywóz towarów, zastosowanie znajduje art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.

W świetle tej regulacji, miejscem dostawy towarów wysyłanych lub transportowanych przez dokonującego ich dostawy, ich nabywcę lub przez osobę trzecią jest miejsce, w którym towary znajdują się w momencie rozpoczęcia wysyłki lub transportu do nabywcy.

Opodatkowaniu VAT w Polsce podlega więc eksport towarów, których transport rozpoczyna się w Polsce. Nie ma znaczenia, w którym państwie UE towary zostały wywiezione poza jej terytorium.

Sprzedajesz towary kontrahentowi z USA. Ich transport rozpoczyna się w Polsce – z Twojego magazynu w Toruniu. Niemniej jednak towary są przewożone TIRem do Holandii, tam następuje ich przeładowanie na statek i w ten sposób są dostarczane do USA.

W takim przypadku wywóz towarów poza UE następuje z terytorium Holandii. Niemniej jednak ich transport rozpoczyna się w Polsce, wobec czego rozpoznajesz tutaj eksport towarów.

Wyjątek – dostawa z montażem

W tym miejscu musimy zwrócić uwagę na jeden istotny wyjątek, który przewidziany został w art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT.

Z przepisu tego wynika, że miejscem dostawy towarów, które są instalowane lub montowane przez dokonującego ich dostawy lub przez podmiot działający na jego rzecz jest miejsce, w którym towary są instalowane lub montowane.

Jeżeli więc dokonujesz dostawy z montażem w państwie trzecim, to taka transakcja nie podlega VAT w Polsce jako eksport towarów. Będzie tak nawet jeśli montowane towary wywozisz z Polski poza UE.

Sprzedajesz i montujesz linie produkcyjne do makaronu, również na rzecz klientów spoza UE. Zatrudniasz pracowników, którzy mają odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie do wykonania fachowego montażu.

Jeżeli sprzedasz taką linię produkcyjną wraz z montażem na rzecz klienta z Maroko i towary zostaną tam wywiezione z Polski, to na gruncie VAT nie będzie to eksport towarów.

Tego typu transakcję rozpoznajesz jako dostawę towarów poza terytorium kraju.

Pamiętaj jednak, że nie uznaje się za instalację lub montaż prostych czynności umożliwiających funkcjonowanie montowanego lub instalowanego towaru zgodnie z jego przeznaczeniem.

Jeżeli zatem czynności montażowe to zwykłe przykręcenie urządzenia śrubami do podłoża, to tego typu przypadku nie będziemy rozważać jako dostawy z montażem.

Więcej na temat tego typu transakcji przeczytasz w artykule Dostawa z montażem – jak ją rozliczyć w VAT.

Jak powstaje obowiązek podatkowy w eksporcie towarów?

Dla eksportu towarów nie uwzględniono szczególnych zasad powstawania obowiązku podatkowego.

Stosujemy zatem reguły przewidziane dla poszczególnego typów transakcji w art. 19a ustawy o VAT.

Data dokonania dostawy

Obowiązek podatkowy powstaje zatem z zasady z chwilą dokonania dostawy towarów (art. 19a ust. 1 ustawy o VAT).

Dokonujesz dostawy eksportowej na rzecz kontrahenta z Ukrainy na warunkach Incoterms DAP (musisz dowieźć towary do jego siedziby na Ukrainie). Wywóz towarów z Polski nastąpił 2 lutego, w tym samym dniu wystawiasz fakturę. Towary zostały dostarczone 9 lutego.

W takim przypadku obowiązek podatkowy w eksporcie powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów – tj. 9 lutego.

Zwróć uwagę, że przy ustalaniu obowiązku podatkowego w eksporcie towarów nie ma znaczenia kiedy została wystawiona faktura! Jest zatem inaczej niż np. przy WDT.

Dostawy o charakterze ciągłym

Teoretycznie w przypadku dostaw eksportowych można by zastosować również art. 19a ust. 3 w zw. z ust. 4 ustawy o VAT.

W świetle tych regulacji, w przypadku dostaw ciągłych, dla których ustalono następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń, obowiązek podatkowy powstaje z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się te płatności lub rozliczenia, do momentu zakończenia dokonywania tych dostaw.

Niemniej jednak najczęściej w przypadku dostaw eksportowych możemy wyodrębnić poszczególne dostawy wraz z ich konkretnymi datami.

Rozsądniejsze wydaje się więc przyjmowanie tych konkretnych dat za moment dokonania dostawy towarów i rozpoznawanie obowiązku podatkowego z tą chwilą.

Zaliczka w eksporcie towarów

Może być też tak, że przed dostawą otrzymujesz zaliczkę.

Wówczas zastosowanie znajduje art. 19a ust. 8 ustawy o VAT, a obowiązek podatkowy rozpoznajesz z chwilą otrzymania zaliczki.

Umawiasz się na dostawę eksportową, którą masz zrealizować w marcu, niemniej jednak w lutym otrzymujesz 30% przedpłatę.

W takiej sytuacji dla otrzymanej zaliczki obowiązek podatkowy rozpoznajesz z datą jej otrzymania. W odniesieniu do pozostałej kwoty, obowiązek podatkowy rozpoznasz w dacie dokonania dostawy eksportowej.

Szczególne przypadki powstawania obowiązku podatkowego

Przy ustalaniu momentu powstania obowiązku podatkowego uwzględnić musisz wszystkie przypadki przewidziane w art. 19a ustawy o VAT.

Znajdziesz tam m.in. wyjątki dotyczące następujących transakcji:

  • wydanie towarów przez komitenta komisantowi na podstawie umowy komisu (art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o VAT);
  • przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu własności towarów w zamian za odszkodowanie (art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o VAT);
  • dostawy książek drukowanych (art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. b ustawy o VAT).

Dla dwóch pierwszych obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania zapłaty. W ostatnim przypadku, z chwilą wystawienia faktury.

Jeżeli dostawę eksportową zrealizujesz na warunkach przewidzianych w ww. przepisach, to wydaje się, że obowiązek podatkowy powinien być rozpoznany wg reguł tam wskazanych.

Osobiście nie miałem przypadku, aby ktoś rozpoznawał sprzedaż eksportową w ramach dostawy realizowanej z nakazu organu władzy publicznej. Ale chyba hipotetycznie mogłoby coś takiego mieć miejsce.

Oczywiście jeżeli masz na ten temat inne zdanie, to proszę daj mi znać w komentarzu. 🙂

Stawka VAT w eksporcie towarów

W przypadku eksportu towarów masz możliwość zastosowania 0-proc. stawki VAT.

Dotyczy to zarówno samej dostawy, jak i otrzymanych na jej poczet zaliczek.

Regulacje w tym zakresie znajdziesz w art. 41 ust. 4-11 ustawy o VAT.

A na blogu opisuję je w artykułach:

Faktura dokumentująca eksport towarów

W ustawie o VAT nie przewidziano szczególnych regulacji dla fakturowania eksportu towarów.

Na zasadach ogólnych ustalasz zatem kiedy musisz wystawić fakturę, jakie powinna zawierać elementy, oraz jaki jest termin na jej wystawienie.

Jaki jest termin na wystawienie faktury w przypadku eksportu towarów?

Zasadniczo wystawia się ją nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru (art. 106i ust. 1 ustawy o VAT).

Dostawa w ramach eksportu towarów miała miejsce 1 marca.

Fakturę musisz wystawić najpóźniej 15 kwietnia.

Przy czym jeżeli przed dostawą otrzymasz zaliczkę, to również masz obowiązek wystawić fakturę – nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymasz zaliczkę (art. 106i ust. 2 ustawy o VAT).

Czy można wystawić fakturę przed dostawą eksportową?

Zgodnie z art. 106i ust. 7 pkt 1 ustawy o VAT, faktury nie mogą być wystawione wcześniej niż 60. dnia przed dokonaniem dostawy towaru.

Przepis ten stosujemy również do eksportu towarów.

Dnia 28 lipca wystawiasz fakturę dokumentującą eksport towarów, przy czym dostawa jest planowana w ciągu 60 dni.

Jeżeli dostawa towarów zostanie dokonana najpóźniej do 26 września (tj. w terminie 60 dni), to takie postępowanie będzie prawidłowe.

Fakturę zaliczkową również możesz wystawić nie wcześniej niż 60. dnia przed otrzymaniem zaliczki (art. 106i ust. 7 pkt 2 ustawy o VAT).

Elementy faktury dokumentującej eksport towarów

Faktura dokumentująca dostawę eksportową nie musi zawierać żadnych szczególnych elementów.

Jeżeli zgromadzisz odpowiednie dokumenty, to w fakturze tej możesz zastosować stawkę VAT 0%.

Co istotne, faktura na rzecz klienta spoza UE nie musi zawierać jego numeru VAT (w fakturach wskazujemy bowiem polski NIP lub unijny numer VAT).

Czy na fakturze dokumentującej eksport towarów należy umieścić adnotację „odwrotne obciążenie”?

W ramach eksportu towarów za rozliczenie podatku odpowiadasz Ty – jako dostawca.

Oczywiście możesz zastosować stawkę 0%. Ale jeśli nie spełnisz odpowiednich warunków, to obowiązek podatkowy ciąży na Tobie.

Natomiast adnotację „odwrotne obciążenie” wskazujemy, gdy za rozliczenie podatku odpowiada nabywca (art. 106e ust. 1 pkt 18 ustawy o VAT). A zatem w przypadku dostawy eksportowej jej nie stosujesz.


Zdjęcie tytułowe autorstwa CHUTTERSNAPUnsplash

Piotr Kępisty

Jestem doradcą podatkowym, prawnikiem i specjalizuję się w podatku VAT. Więcej o mnie...

Komentarze (21) Napisz komentarz

  1. A co w sytuacji kiedy kupujemy towar z Anglii, nie ma dostawy na terytorium Polski. I potem ten towar sprzedajemy firmie z Anglii? Czy rozpoznajemy eksport w podatku vat po stronie sprzedaży?

    Odpowiedz

  2. A czy fakt kto organizuje transport towaru ma znaczenie na zastosowanie stawki 0% w eksporcie? Chodzi o takie sytuacje, kiedy firma pośredniczy w zakupie-sprzedaży towaru ma do tego fakturę zakupu towaru, a potem robi swoją do tego fakturę sprzedaży z marżą i czy organizacja transportu ma znaczenie żeby zastosować stawkę 0% do sprzedaży? W każdym przypadku jest IE-599 ale czy na pewno można zawsze stosować stawkę pomniejszoną w takich sytuacjach gdy np. firma Polska A – kupuje od firmy B i potem sprzedaje na Ukrainę do firmy C:
    – transport organizuje nabywca firma C
    – transport organizuje dostawca firma B
    – transport organizuje dostawca firma B do Polski, a potem z Polski organizuje go odbiorca firma C
    Czy ten pośrednik firma polska A musi uczestniczyć w transporcie żeby zastosować przy sprzedaży stawkę 0%, czy to nie ma znaczenia

    Odpowiedz

  3. Witam
    Firma z Polski bedaca Vatowcem sprowadzila towar z Chin zaplacila vat i clo transakcja miala miejsce w zeszlym roku 2020 . W 2021 roku obecnie firma z Wlk Brytanii chce kupic ten towar od firmy z Polski. Zaplacilismy vat za ten towar w zeszlym roku teraz odczas transakcji z firma z Wlk Brytanii wystawiamy f na towar 0% czyli bez vat czy mozemy ubiegac sie o zwrot nadlaconego vatu czy go odzyskujemy czy w takiej transakcji z Wlk Brytania jestesmy stratni bo srzedajemy towar w cenach netto prosze o porade

    Odpowiedz

    • VAT od importu można odzyskać jeżeli zakupy były powiązane ze sprzedażą dającą prawo do odliczenia VAT. Ale jest to temat na dokładniejszą analizę – sprawdzenie dokumentów, weryfikacji szczegółów transakcji itd.

      Odpowiedz

  4. Witam,
    Firma zamierza sprzedawać przez sklep internetowy towary poniżej 135 funtów do konsumentów w Wielkiej Brytanii. Od stycznia 2021r. Wielka Brytania jest poza UE i sprzedaż traktowana jest jak eksport. Firma zarejestrowała się jako podatnik VAT w Wielkiej Brytanii. Jak prawidłowo przeprowadzić tego typu transakcję? Jaki dokument wystawić? Fakturę eksportową ze stawką 0% czy fakturę ze stawką obowiązującą w Wielkiej Brytanii?. Jak prawidłowo wykazać sprzedaż w JPK?

    Odpowiedz

    • Witam, w Polsce będzie to eksport towarów i przy spełnieniu warunków dokumentacyjnych, możliwe będzie zastosowanie stawki 0%. O skutkach transakcji w Wielkiej Brytanii się nie wypowiem, ponieważ nie specjalizuję się w tamtejszych przepisach podatkowych. Pozdrawiam

      Odpowiedz

  5. A czy z Eksportem będziemy mieć doczynienia kiedy towar wysyłany jest z Polski (własnym transportem sprzedawcy) do Szwjcarii, ale jego odprawa ma miejsce w Czechach przez tamtejszy urząd celny?

    Odpowiedz

  6. Witam,
    Firma z Polski wywozi towar do Rosji ( bez montażu ), w listopadzie br. W kontrakcie widnieje zapis, że momentem sprzedaży jest podpisanie protokołu końcowego po zamontowaniu towaru przez nabywcę, który nastąpi prawdopodobnie w czerwcu 2022. Na jakich dokumentach towar powinien przejść odprawę celną ? Rozumiem, że mimo uzyskania komunikatu IE599 w listopadzie lub grudniu 2021, moment powstania obowiązku podatkowego w VAT i PDOP będzie prawdopodobnie czerwiec 2022 ?

    Odpowiedz

    • Pani Doroto, jeżeli nie jest to dostawa z montażem to nie ma podstaw moim zdaniem żeby czekać z obowiązkiem podatkowym do momentu zamontowania towaru. Patrzymy kiedy przeszło prawo do rozporządzania towarem jak właściciel i to będzie data powstania obowiązku podatkowego.

      Odpowiedz

  7. Zatem…sprzedaż samochodu przed firmę polską dla osoby fizycznej zamieszkałej w USA w przypadku osobistego odbioru auta przez nabywcę nie będzie eksportem ? „Wyposażenie środków transportu na cele prywatne” odnosi się również do całych środków transportu tj samochód – dobrze rozumiem ?

    Odpowiedz

  8. Czy można wystawić fakturę eksportową przed dostawą towarów? Z godnie przepisami rozumiem, że taka możliwość istnieje do 30 dni przed dostawą towaru. W takim przypadku moment powstania przychodu powstanie już w dacie wystawienia faktury czy jednak moment ten jest rozpoznawalny za pośrednictwem INCOTERMS? Sama data wystawienia nie ma znaczenia dla powstania obowiązku w VAT? Obowiązek w Vat powstanie w miesiącu dokonania dostawy towaru-prawda?

    Odpowiedz

  9. Witam, produkujemy i sprzedajemy maszynę z montażem ( montaż specjalistyczny wyk. przez naszych pracowników ) do UK. Jak zakwalifikować taką transakcje na gruncie ustawy o vat ? Gdzie transakcja będzie opodatkowana i kto będzie płatnikiem VATU ?

    Odpowiedz

  10. Dzień dobry, mam pytanie dotyczące eksportu towarów .
    Faktura wystawiona 29.04.2022, zapłata 25.04.2022, załadunek 29.04.2022.
    Warunki dostawy FCA, mam potwierdzenie wywozu.
    Z jaką datą i po jakim kursie wykazujemy podatek Vat w jpk?

    Odpowiedz

  11. Dzien dobry.
    Towar eksportowany do UK z PL. Kto i kiedy placi vat, czy eksportujacy z pl nalicza 0% czy 22% bo w uk jest import tax czyli chyba 0% w pl i 20% w uk. Nabywca z UK nie jest Vatowcem, sprzedawca w PL jest Vatowcem

    Odpowiedz

  12. Dzień dobry, pytanie w temacie wystawienia faktury eksportowej przed dokonaniem dostawy – jaka powinna widnieć na niej data sprzedaży i po jakim kursie powinna być przeliczona? Dla przykładu – wystawiam fakturę dla klienta z Ukrainy w dniu 4.04 na warunkach FCA. wystawiam ją wcześniej po to, aby móc zgłosić towar o oprawy celnej, którą wykonuję przez własną agencję celną, tak aby kierowca mógł przyjechać po towar i ruszać już z nim bezpośrednio do celu. Transport zamawia mój klient i podaje mi, że kierowca zgłosi się może dzisiaj (tj. 04.04) może jutro, a może dopiero w poniedziałek. Czy poprawnie zakładam, że:
    1. Walutę przeliczam z kursem z dnia poprzedzającego datę wystawienia takiej faktury (nie znam dokładnie daty sprzedaży, co więcej może ona być dopiero za kilka dni, więc nie sposób znać kurs)
    2. Ponieważ mój system nie pozwala mi nie umieścić na fakturze daty sprzedaży, zostawiam ją taką samą jak data wystawienia – na wypadek gdyby kierowca podjechał po towar jeszcze tego samego dnia. Natomiast jeżeli kierowca odbiera ten towar dopiero dzień lub dwa dni później to nie koryguję już takiej daty sprzedaży, gdyżbyła ona tylko „przewidywana”
    Bardzo proszę o weryfikację

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

Wymagane pola są zaznaczone *.