Metoda na ustalenie czy występuje import usług

Niedawno pytałem jakie są Wasze największe wyzwania w podatku VAT. Jednym ze wskazanych był import usług. Dzisiejszy wpis to początek szeregu artykułów, które będą dotyczyły rozliczania importu usług w VAT.

Poniżej podaję Ci metodę, dzięki której w każdym przypadku będziesz w stanie określić czy zachodzi import usług, czy też nie.

Metoda ta polega na przeprowadzeniu procesu myślowego obejmującego trzy kroki.

Wpis zaktualizowany do stanu prawnego na dzień 26 września 2022 r.

Co jest przedmiotem importu usług? – krok 1

Jak sama nazwa wskazuje, przedmiotem importu usług są…usługi 🙂

Kiedy mamy do czynienia z usługą?

Z ustawy wynika, że jest to każde świadczenie, które nie stanowi dostawy towarów (art. 8 ust. 1 ustawy o VAT). Zatem w każdym przypadku, gdy otrzymujemy jakieś świadczenie w zamian za wynagrodzenie (odpłatność) i świadczenie to nie polega na przekazaniu towaru, to mamy do czynienia z usługą.

Zatem przykładowo, z nabyciem usługi będziemy mieli do czynienia jeżeli w zamian za wynagrodzenie jakiś podatnik wykona dla nas następujące czynności:

  • prace remontowe polegające na wygładzeniu ścian i ich pomalowaniu,
  • doradztwo prawne i biznesowe,
  • przekazanie licencji na program do prowadzenia księgowości,
  • wynajem lokalu użytkowego,
  • zbudowanie strony internetowej.

Przykłady usług można by mnożyć. Istotne jest, aby zapamiętać, że z usługą mamy do czynienia zasadniczo, gdy otrzymujemy jakieś świadczenie (pewną wartość materialną lub niematerialną) w zamian za wypłacone przez nas wynagrodzenie.

Tutaj jeszcze muszę zaznaczyć, że czasami usługa może polegać na wykorzystaniu towaru. Będzie tak przykładowo przy usłudze malowania. Polegać ona może na zużyciu gładzi, farby itp. Zużyte towary są wliczone w wartość całej usługi.

W takich przypadkach musimy sprawdzić jaka jest istota danego świadczenia. Przy malowaniu nabywcy nie zależy na uzyskaniu samej gładzi i farby. Istotne są tutaj umiejętności świadczeniodawcy. Potrafi on profesjonalnie użyć materiałów tak, aby uzyskać określony efekt. Towary są zatem jedynie składową całości, która powinna być traktowana jako usługa.

Zatem w ramach pierwszego kroku:

Polska krajem opodatkowania usługi – krok 2

Abyśmy byli zobowiązani do rozliczenia VAT z tytułu importu usług, to dana usługa musi podlegać opodatkowaniu w Polsce. Aby określić w jakim kraju usługa podlega opodatkowaniu należy zajrzeć do Rozdziału 3 Działu V ustawy o VAT zatytułowanego: „Miejsce świadczenia przy świadczeniu usług”.

W rozdziale tym zawarte są reguły określania kraju opodatkowania przy usługach świadczonych na rzecz innych przedsiębiorców oraz przy usługach świadczonych na rzecz konsumentów.

W przypadku importu usług świadczenie jest wykonywane pomiędzy przedsiębiorcą zagranicznym (który jest usługodawcą) a przedsiębiorcą polskim (który jest usługobiorcą). Stosujemy zatem wyłącznie reguły dotyczące transakcji pomiędzy przedsiębiorcami.

Spośród tych reguł można wyróżnić:

  • regułę podstawową – przewidzianą w art. 28b ustawy o VAT oraz
  • reguły szczególne przewidziane w art. 28e, 28f, 28g, 28i, 28j, 28n ustawy o VAT.

Najpierw sprawdzamy czy naszego świadczenia nie dotyczy któraś z reguł szczególnych. Jeżeli tak, to według niej należy określić kraj opodatkowania usługi.

Nie będziemy dzisiaj omawiać szczegółowo wszystkich tych reguł, ale poniżej wskazuję jakich świadczeń one dotyczą. Gdy będzie Cię dotyczył dany wyjątek, to musisz według tej reguły określić kraj opodatkowania.

Zagadnienie określania miejsca opodatkowania usługi opisałem szczegółowo w artykule Gdzie usługa podlega opodatkowaniu VAT.

Reguły szczególne odnoszą się do usług:

  • związanych z nieruchomościami (art. 28e),
  • transportu pasażerów albo towarów (art. 28f),
  • wstępu na różnego rodzaju wydarzenia (art. 28g),
  • restauracyjnych i cateringowych (art. 28i),
  • krótkoterminowego wynajmu środków transportu (art. 28j),
  • turystyki (art. 28n).

Jeżeli Twojej usługi nie dotyczy którakolwiek z ww. reguł szczególnych, to musisz zastosować regułę podstawową zawartą w art. 28b ustawy o VAT.

Zgodnie z tym przepisem, miejscem opodatkowania jest kraj siedziby usługobiorcy. Jeżeli natomiast usługa jest świadczona dla stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej danego podmiotu, to krajem opodatkowania jest państwo, w którym to miejsce się znajduje.

Najczęściej jednak będziemy patrzeć na siedzibę usługobiorcy. Jeżeli nabywcą usługi jest podmiot z siedzibą w Polsce (czyli Ty), to usługa podlega opodatkowaniu w naszym kraju.

Zatem w ramach drugiego kroku:

Od kogo muszę nabyć usługę żeby wystąpił import usług? – krok 3

Do importu usług dochodzi, gdy usługę nabywamy od podmiotu zagranicznego. 

Chodzi tutaj o podmioty, które nie posiadają siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce.

Siedzibę stosunkowo łatwo ustalić. Jest ona bowiem powoływana w wielu wymienianych z tym podmiotem dokumentach. Na przykład w umowie, zamówieniu, stopce mejla (przy czym zasadniczo ma to być miejsce, w którym zapadają istotne decyzje dotyczące ogólnego zarządzania danym przedsiębiorstwem).

Warunek ten zostanie przykładowo spełniony w sytuacji:

  • nabycia usługi doradztwa prawnego od podmiotu z siedzibą w Niemczech,
  • zakupu dla pracownika kursu online na stronie internetowej, której właścicielem jest firma z siedzibą w USA,
  • nabycia usługi transportu towarów z Polski do Niemiec od podmiotu z siedzibą w Czechach.

Zwróć uwagę, że przy imporcie usług nie jest ważne czy jest to siedziba w Unii Europejskiej, czy też poza UE – ma być poza Polską.

Trudniejszą kwestię stanowi ustalenie czy dany podmiot posiada w Polsce stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej (dalej będę je nazywał również SMPD). Podmiot może posiadać siedzibę za granicą, ale może mieć przy tym również stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Jeżeli to stałe miejsce świadczy dla nas usługę, to nie mamy do czynienia z importem usług.

Stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej charakteryzuje się wystarczającą stałością oraz odpowiednią strukturą w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, by umożliwić danemu podmiotowi świadczenie usług (stosujemy tutaj art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 282/2011).

Jeżeli z takiej struktury otrzymujemy dane świadczenie, to nie mamy do czynienia z importem usług, nawet jeśli ten podmiot posiada siedzibę poza Polską.

Zmodyfikujmy nieco podane wyżej przykłady uzupełniając je o SMPD naszego kontrahenta. Może to doprowadzić do braku importu usług:

  • nabycie usługi doradztwa prawnego od podmiotu z siedzibą w Niemczech, przy czym usługa świadczona jest przez oddział tego przedsiębiorstwa w Polsce (podmiot ten posiada biuro w Polsce i zatrudnia w nim pracowników),
  • zakup dla pracownika kursu online na stronie internetowej, której właścicielem jest firma z siedzibą w USA, przy czym zakup dokonany jest na polskiej wersji strony, którą obsługuje oddział tej spółki w Polsce (otrzymaliśmy fakturę od tego oddziału), który ma biuro i pracowników w Polsce,
  • nabycie usługi transportu towarów z Polski do Niemiec od podmiotu z siedzibą w Czechach, który posiada w Polsce zarządzane przez siebie centrum logistyczne (wynajmuje halę magazynową, posiada zarejestrowane tutaj pojazdy, zatrudnia pracowników itd.).

Najczęściej w takich przypadkach podmioty te będą zarejestrowane do VAT w Polsce i otrzymamy od nich fakturę z wykazanym VAT. Niemniej należy pamiętać, że fakt rejestracji nie jest istotny w kontekście występowania stałego miejsca prowadzenia działalności w Polsce. Decydują tutaj bowiem przesłanki obiektywne (fakt posiadania przez podmiot określonej struktury w Polsce).

Niestety jako nabywcy nie mamy narzędzi żeby zweryfikować czy dany podmiot faktycznie taką strukturę posiada. Najczęściej jesteśmy zdani na jego wskazania.

Aby uniknąć ryzyka sugeruję przyjąć następujące podejście:

  • jeżeli dany podmiot z siedzibą za granicą wystawia nam fakturę bez VATu, to rozpoznajemy import usług, nawet jeśli widzimy, że usługa świadczona jest z jakiejś struktury położonej w Polsce.
  • jeżeli dany podmiot z siedzibą za granicą wykonuje dla nas usługę przy wykorzystaniu pewnej struktury położonej w Polsce (np. za pośrednictwem oddziału), to nie rozpoznajemy importu usług jedynie w przypadku, gdy wystawił dla nas fakturę z polskim VATem.

Zatem w ramach kroku trzeciego:

Rejestracja do VAT w Polsce – niekiedy istotny aspekt w ramach kroku trzeciego

W kontekście importu usług istotne jest czy usługodawca posiada siedzibę lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Jeżeli nie, to jest duże prawdopodobieństwo, że polski nabywca będzie zobowiązany do rozliczenia VAT w ramach importu usług.

Muszę tutaj jednak dodać jedno zastrzeżenie. Przecież w podatkach zawsze musi być jakiś wyjątek 🙂

W przypadku usług związanych z nieruchomościami dodatkowym warunkiem jest, aby usługodawca nie był zarejestrowany jako podatnik VAT w Polsce.

Jeżeli więc dany podmiot:

  • nie ma w Polsce siedziby ani SMPD, ale
  • jest zarejestrowany w Polsce do VAT i
  • nabywamy od niego opodatkowaną w Polsce usługę związaną z nieruchomością

– to on powinien rozliczyć VAT z tytułu tej transakcji (powinien nam wystawić fakturę z VATem). Nie ma zastosowania import usług.

Jakiego typu świadczenia należy uznawać za usługi związane z nieruchomościami określają nam art. 31a-31c rozporządzenia nr 282/2011.

Są to przykładowo usługi hotelowe, prace budowlane związane z konkretną nieruchomością, wynajem nieruchomości.

W przypadku pozostałych usług rejestracja do VAT kontrahenta nie ma znaczenia w kontekście występowania importu usług. Patrzymy wtedy wyłącznie na siedzibę albo SMPD usługodawcy.

Podsumowanie

Metoda ustalania czy mamy do czynienia z importem usług polega zatem na przeprowadzeniu trzech poniższych kroków.

Przy każdym z tych kroków możemy dojść do wniosku, że import usług nie ma miejsca. Poniżej przykładowe sytuacje, gdy tak się dzieje:

  • Gdy płacimy kontrahentowi karę umowną lub odszkodowanie (nie ma wtedy usługi, a więc nie jest wówczas spełniony warunek z pierwszego kroku – wymóg nabycia usługi).
  • Gdy nabędziemy usługę hotelową we Francji – jest to usługa związana z nieruchomością a zatem miejscem opodatkowania jest Francja (nie jest spełniony warunek z kroku drugiego – miejsce opodatkowania w Polsce).
  • Gdy usługodawcą będzie podmiot z siedzibą w Polsce (wówczas nie jest spełniony warunek z trzeciego kroku – siedziba lub SMPD poza Polską).

Daj znać w komentarzu co myślisz o tej metodzie 🙂

Piotr Kępisty

Jestem doradcą podatkowym, prawnikiem i specjalizuję się w podatku VAT. Więcej o mnie...

Komentarze (32) Napisz komentarz

  1. Witam. Bardzo fajny artykuł. Mam pytanie. Czy wystąpi import usług w przypadku najmu 2 samochodów z Ukrainy od osoby fizycznej? Najem długoterminowy, samochód będzie przez ten czas w Polsce. Dziękuję za odpowiedź.

    Odpowiedz

    • Dzień dobry Pani Moniko, pytanie czy wynajmującym jest podatnik. Jeżeli tak i spełnione są warunki z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT, to będzie to import usług. Opodatkowanie w Polsce będzie wynikało wówczas z art. 28b ustawy o VAT, ponieważ nie jest to najem krótkoterminowy.

      Odpowiedz

  2. Witam, czy przeniesienie praw autorskich (nie licencje) od firmy z Wielkiej Brytanii będą importem usług?

    Odpowiedz

  3. Czy zakup ubezpieczenia od firmy zarejestrowanej w Luksemburgu (polisa bez faktury), która ma siedzibę w Warszawie i jest polskim podatnikiem VAT czynnym jest importem usług?

    Odpowiedz

  4. Nie wiem czy dobrze zrozumiałam sprawę zakupu usługi od kontrahenta zagranicznego ale z polskim nip-em : otrzymałam fakturę na zakup usługi od firmy Microsoft ; siedziba i adres – Irlandia ( wg danych na fakturze ), Nip – polski ( PL ) ,faktura wystawiona z vat-em polskim ( 23% ) – czy w związku z tym mam traktować ten zakup jako krajowy ? Krystyna

    Odpowiedz

    • Pani Krystyno, sprzedający zapewne potraktował Państwa jako konsumenta i doliczył VAT. Jeżeli nie jest to usługa związana z nieruchomością, to rejestracja do VAT nie wyłącza obowiązku rozpoznania importu usług od podmiotu zagranicznego. Z tego względu konieczne jest rozpoznanie importu usług, a VAT z tej faktury nie podlega odliczeniu. Ale oczywiście nie widzę faktury i nie wiem co dokładnie zostało nabyte, temat może wymagać dokładniejszej analizy.

      Odpowiedz

  5. Panie Piotrze mam pytanie: Kontrahent zagraniczny ze stala siedziba w Niemczech wykonuje uslugi instalacyjne, projektowe i kontrolne na maszynach papierniczych dla polskiej firmy. Maszyny znajduja sie na terytorium polskim. Kontahent niemiecki dysponuje Nr VAT niemieckim i polskim. Jak powinna byc wystawiona faktura dla polskiego przdsiebiorcy: z VAT 23% czy jako reverse charge? Nadmienie, ze usluga wykonywana jest przez polskich inzynierow zatrudnionych dla przedsiebiorstwa pod ta sama firma lecz siedziba w Polsce.

    Odpowiedz

    • Pani Magdaleno, w tym przypadku konieczna jest analiza czy mamy do czynienia z nabyciem usługi związanej z nieruchomością. Czy ta maszyna na mocy art. 13b lit. d rozporządzenia 282/2011 stanowi nieruchomość oraz czy jest usługą wymienioną w art. 31a ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia. Jeżeli tak, to usługodawca, ponieważ jest zarejestrowany do VAT w Polsce, zobowiązany jest wystawić fakturę z 23% stawką VAT (miejsce opodatkowania na podstawie art. 28e ustawy o VAT). Jeżeli nie jest to usługa związana z nieruchomością, to stanowiła ona będzie dla polskiego usługobiorcy import usług (na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 28b ust. 1 ustawy o VAT).

      Odpowiedz

      • Panie Piotrze dziekuje za szybka odpowiedz. A czy mozemy w tym przypadku rozwazac dostawe z montazem?

        Odpowiedz

        • Pani Magdaleno, z opisu nie wynikało, aby przedmiotem świadczenia była dostawa maszyny, ale same usługi instalacyjne, projektowe i kontrolne. Wówczas nie będzie to dostawa z montażem, tylko usługa.

          Odpowiedz

  6. Witam. Czy faktura za prowadzenie warsztatów od kontrahenta niemieckiego jest importem usług? Na fakturze jest niemiecki nip kontrahenta i adres niemiecki. Wiem, że ta Pani mieszka w Polsce ale działalność prowadzi w Niemczech. Wystawiła rachunek w języku polskim i niemieckim. Nie naliczała podatku VAT. Jest wzmianka na fakturze: odpowiednio zwolniony z podatku VAT par. 19 ust. 1 ustawy. Warsztaty odbywały się w Polsce. Czy muszę odprowadzić VAT od takiej faktury, jeżeli tak, to czy 23% i czy powołać się w programie komputerowym na art. 28b ustawy? Czy kwota VATu ma być ujęta w rejestrze zakupu i rejestrze zakupu?

    Odpowiedz

    • jeszcze nie dopisałam: Jestem samorządową instytucją kultury posiadającą osobowość prawną. Warsztaty są wpisane w działalność statutową. Warsztaty kontrahenta były powadzone za darmo w ramach zajęć wakacyjnych dla dzieci z miasta.

      Odpowiedz

      • Pani Agnieszko, jest to skomplikowany temat, który wymaga szczegółowej analizy. Pytanie bowiem czy nie znajdzie w tym przypadku zastosowania zwolnienie z VAT dla usług kulturalnych. Ale to wymagałoby wgryzienia się w temat. W ramach komentarza na blogu może być ciężko. Zachęcam do kontaktu poprzez formularz: https://zrozumvat.pl/kontakt/#analiza

        Odpowiedz

  7. Dzień dobry,
    Panie Piotrze, a czy zakup zezwolenia na przejazd drogowy (rachunek wystawia Urząd np.niemiecki bez NIP) będzie importem usług?

    Odpowiedz

  8. Witam,
    otrzymałam fakturę od spółki z siedzibą w Austrii, w Polsce posiada oddział. Nr VAT podają wyłącznie PL. Usługę wykonano w PL – naprawa maszyny przez serwisanta. Faktura wystawiona zarówno w Eur jak i w PLN, naliczony VAT 23% oraz adnotacja „mechanizm podzielonej płatności” . Czy będzie to import usług?

    Odpowiedz

    • Pani Anito, opis sugeruje, że usługa jest świadczona ze stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce (mamy oddział w PL z rejestracją do VAT, doliczone 23% VAT). Wówczas import usług nie będzie. Ale czy tak faktycznie jest to należy z kontrahentem ustalić.

      Odpowiedz

  9. Witam,
    mam pytanie odnośnie tego czy jestem zobowiązany do przejścia na VAT korzystając z serwisu Stripe.
    Dostałem fakturę na której widnieją tylko pobrane prowizje z mojego salda w ich serwisie (nie z prywatnego banku) a VAT wynosi 0zł.
    Jak w takiej sytuacji to interpretować będąc na ryczałcie?

    Odpowiedz

  10. Witam.
    Korzystamy z platformy internetowej sklepu na której umieszczone są towary do sprzedaży. Sprzedaz tylko krajowa. Kontrahent obciąża nas prowizją. Otrzymujemy faktury za prowizję od zrealizowanych zamówień za dany okres wystawioną od kontrahenta z Belgii. Czy to jest import uslug?

    Odpowiedz

    • Pani Zuzo, tutaj trudno powiedzieć. Żeby określić czy jest import usług, to należy zbadać czy są spełnione wszystkie przesłanki do jego rozpoznania – te które opisałem w artykule.

      Odpowiedz

  11. Dzień dobry,

    Otrzymałam od kontrahenta z Niemiec fakturę za „zautomatyzowany marketing w wysokości x% w oparciu o cenę kosztową z wpływów netto za okres x” (tak nazwana jest usługa). Sprzedajemy do tego klienta z polskim nip towary do magazynu w Polsce z 23% podatkiem Vat. Czy ta usługa marketingowa jest importem usług?

    Odpowiedz

    • Tak jak pisałem wyżej, żeby określić czy jest import usług, to należy zbadać czy są spełnione wszystkie przesłanki do jego rozpoznania – te które opisałem w artykule.

      Odpowiedz

  12. Witam!!! Czy instytucja kultury zwolniona z VAT nabywając usługę zakwaterowania I wyżywienia zawodnikòw w ramach zorganizowania imprezy kulturalno-sportowej od podmiotu zagranicznego nie mającego siedziby w Polsce rozpoznaje import usług? Czy ma znaczenie fakt ,że impreza jest organizowana w ramach działalności statutowej I nie jest związana z działalnościä opodatkowaną?

    Odpowiedz

    • Dzień dobry 🙂 jeżeli instytucja kultury jest podatnikiem (tj. prowadzi działalność gospodarczą), to powinna rozpoznać import usług, jeżeli nabywa te usługi od podmiotu zagranicznego i ich miejscem opodatkowania jest Polska. Usługa zakwaterowania jest opodatkowana w państwie, gdzie jest położona nieruchomość. Natomiast usługa wyżywienia w państwie, w którym faktycznie usługa jest świadczona (więcej tutaj: https://zrozumvat.pl/gdzie-usluga-podlega-opodatkowaniu-vat/). Moim zdaniem nie ma tu znaczenia, że jest to dokonywane na potrzeby działalności poza VAT (miałoby jedynie gdyby ta instytucja w ogóle nie prowadziła dg – tj. wykonywała wyłącznie działalność statutową poza VAT).

      O tym jak rozpoznaje import usług podatnik zwolniony z VAT piszę tutaj: https://zrozumvat.pl/import-uslug-u-podatnika-zwolnionego-z-vat/

      Odpowiedz

Dodaj komentarz

Wymagane pola są zaznaczone *.