Metoda kasowa – sposób na zatory płatnicze w dobie kryzysu

metoda kasowa

Metoda kasowa jest jednym ze sposobów na obniżenie negatywnych skutków związanych z zatorami płatniczymi.

Ekonomiści natomiast zapowiadają, że pandemia koronawirusa nieuchronnie doprowadzi do kryzysu gospodarczego. Miejmy nadzieję, że nie będzie tak źle, a zatrzymana gospodarka szybko wróci do normalnego trybu pracy.

Wszyscy jednak musimy szykować się na różne scenariusze, w tym również na potencjalne ryzyko braku otrzymania płatności od kontrahentów.

Z dzisiejszego wpisu dowiesz się czym jest metoda kasowa, kiedy możesz ją wybrać oraz w jaki sposób to zrobić.

Czym jest metoda kasowa?

Zasadą w VAT jest, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów albo wykonania usługi (oczywiście są pewne wyjątki, których jednak dzisiaj nie będę opisywał). Od daty kiedy powyższe ma miejsce liczymy termin płatności VAT. Nie ma w tym przypadku znaczenia, czy otrzymaliśmy od kontrahenta zapłatę. Może być więc tak, że dostarczyliśmy kontrahentowi towar, wystawiliśmy fakturę, a on nam za to nie zapłacił.

Niestety w takim przypadku, mimo braku płatności, zobowiązani jesteśmy zapłacić VAT do urzędu skarbowego.

Jeżeli często dochodzi w naszym biznesie do tego rodzaju zatorów płatniczych, możemy rozważyć zastosowanie metody kasowej. W takim przypadku obowiązek podatkowy w VAT powstaje dopiero z chwilą otrzymania zapłaty od kontrahenta.

Jeżeli ją stosujemy i okaże się, że dostarczyliśmy kontrahentowi towar, wystawiliśmy fakturę, a on nam za to nie zapłacił, to nie musimy płacić VATu do urzędu skarbowego. Obowiązek podatkowy powstanie bowiem dopiero z momentem, w którym kontrahent ureguluje płatność.

Kto może korzystać z metody kasowej?

Niestety metoda kasowa nie jest dostępna dla każdego podatnika. Mogą z niej korzystać wyłącznie mali podatnicy.

Definicję małego podatnika odnajdziesz w art. 2 pkt 25 ustawy o VAT. Wynika z niej, że jest nim podatnik VAT, u którego wartość sprzedaży (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 1 200 000 euro.

Do przeliczenia ww. kwoty na złote stosujemy średni kurs NBP ogłaszany na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku podatkowego, w zaokrągleniu do 1000 zł.

Zgodnie z tabelą NBP Kurs ten 1 października 2019 r. wyniósł 4,3734 – zatem limitem w 2020 r. jest kwota 5 248 000 zł. Pamiętaj, że w limicie tym uwzględniasz wartość sprzedaży wraz z kwotą podatku VAT (a więc wartość sprzedaży brutto w 2019 r.).

Jeżeli m.in. zarządzasz funduszami inwestycyjnymi albo prowadzisz działalność maklerską, to w przepisie tym przewidziano niższy próg – 45 000 euro.

Jednocześnie utracisz prawo do stosowania metody kasowej, począwszy od rozliczenia za miesiąc następujący po kwartale, w którym przekroczysz wyżej określoną kwotę.

Jak powstaje obowiązek podatkowy przy metodzie kasowej?

Jak już wskazywałem, przy metodzie kasowej obowiązek podatkowy powstaje dopiero z chwilą otrzymania zapłaty od kontrahenta. Wynika to z art. 21 ustawy o VAT. Jeżeli zdarzy się, że otrzymasz jedynie część zapłaty, to obowiązek podatkowy powstanie tylko w tej części.

Przy czym należy rozróżnić tutaj dwa przypadki, gdy kupującym jest:

  1. czynny podatnik VAT albo
  2. inny niż ww. podmiot (np. konsument albo podatnik zwolniony z VAT).

Metoda kasowa, gdy kupującym jest czynny podatnik VAT

Jeżeli towary lub usługi kupuje od Ciebie zarejestrowany czynny podatnik VAT, to obowiązek podatkowy zawsze powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty.

Załóżmy, że dostarczyliśmy kontrahentowi towar, wystawiliśmy fakturę, a on nam za to nigdy nie zapłacił. W takim przypadku w ogóle nie powstanie u nas obowiązek rozliczenia VAT z tej transakcji.

Metoda kasowa, gdy kupującym jest inny podmiot

Jeżeli towary lub usługi kupuje od Ciebie inny podmiot niż czynny podatnik VAT, to również obowiązuje zasada, że obowiązek podatkowy powstaje z dniem otrzymania całości lub części zapłaty. Przy czym w razie braku zapłaty, powstaje on nie później niż 180. dnia, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi.

Załóżmy, że 16 kwietnia 2020 r. dostarczyliśmy kontrahentowi towar, wystawiliśmy fakturę, a on nam za to nigdy nie zapłacił. W takim przypadku niestety obowiązek podatkowy powstanie 11 października 2020 r.

W celu obliczenia ilości dni możesz skorzystać np. z kalkulatora Gofin.

Kupującym ma być każdy inny podmiot niż zarejestrowany czynny podatnik VAT. Jeżeli zatem kupujący podaje Ci przy zakupie NIP, to zweryfikować musisz czy widnieje on jako czynny w wykazie podatników VAT.

Regułę tę stosujesz więc jeżeli w ogóle nie ma go w wykazie albo widnieje w nim jako podatnik VAT zwolniony.

Zastosujesz ją też jeśli Twoim klientem jest konsument (osoba nieprowadząca działalności gospodarczej).

Transakcje, przy których nie stosuje się metody kasowej

Mały podatnik, który wybrał metodę kasową nie zawsze będzie ją stosował. Wyłączone są z zakresu tej regulacji transakcje dotyczące:

  • transferu bonu jednego przeznaczenia oraz
  • wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów.

Mały podatnik rozpoznaje obowiązek podatkowy w odniesieniu do ww. transakcji wg standardowych reguł przewidzianych dla nich w ustawie o VAT.

Obowiązki podatnika stosującego metodę kasową

Metoda kasowa wiąże się dla podatnika z dwoma istotnymi obowiązkami. Zobowiązany jest on zasadniczo do składania kwartalnych deklaracji VAT oraz do umieszczania na fakturze informacji, że stosuje metodę kasową.

Oznaczenie „metoda kasowa” na fakturze

Podatnik stosujący metodę kasową zobowiązany jest umieścić w fakturze adnotację „metoda kasowa”. Wynika to z art. 106e ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o VAT.

Dlaczego nabywca musi wiedzieć, że dostawca stosuje metodę kasową?

Jednym z warunków do odliczenia podatku naliczonego jest, aby z tytułu nabycia powstał obowiązek podatkowy w VAT. Adnotacja ta informuje nabywcę, że dopóki nie zapłaci on za fakturę, to nie przysługuje mu prawo do odliczenia.

Obowiązek stosowania rozliczeń kwartalnych

Mały podatnik, który wybrał metodę kasową zobowiązany jest składać deklaracje podatkowe za okresy kwartalne. Wynika to z art. 99 ust. 2 ustawy o VAT. Przy czym obowiązek ten nie dotyczy (art. 99 ust. 3a):

  • nowo zarejestrowanych czynnych podatników VAT – przez okres 12 miesięcy począwszy od miesiąca, w którym dokonana została rejestracja;
  • podatników, którzy w jakimś miesiącu danego kwartału lub w poprzedzających go 4 kwartałach wykonali świadczenia z załącznika nr 15 do ustawy o VAT (tj. objęte obligatoryjną podzieloną płatnością) na łączną wartość z podatkiem wyższą niż 50 000 zł.

Jak wybrać metodę kasową?

Jeżeli jesteś małym podatnikiem i chcesz stosować metodę kasową, to musisz o tym zawiadomić naczelnika urzędu skarbowego.

Zawiadomienie takie składasz na formularzu VAT-R.

Musisz je złożyć w terminie do końca miesiąca poprzedzającego okres, za który będziesz stosować metodę kasową.

Poniżej przedstawiam 3 przypadki wypełniania VAT-R, w zależności od tego, czy minęło 12 miesięcy począwszy od miesiąca, w którym zarejestrowano Cię jako czynnego podatnika VAT.

Wybór metody kasowej przez czynnego podatnika VAT, który prowadzi działalność dłużej niż rok

  • wybierasz poz. 2 – aktualizacja danych (pole 4);
  • w części A i B wypełniasz swoje dane identyfikacyjne oraz wskazujesz właściwy dla Ciebie organ podatkowy;
  • w polu 39 zaznaczasz poz. 1 (podmiot wybiera metodę kasową) oraz wskazujesz kwartał i rok, od którego będziesz stosować metodę kasową (w polach 40, 41);
  • wskazujesz, że będziesz składać deklaracje VAT-7K (pole 51), a w polu 54 i 55 kwartał i rok, od którego będziesz je składać.

Wybór metody kasowej przez czynnego podatnika VAT, który prowadzi działalność krócej niż rok

  • wybierasz poz. 2 – aktualizacja danych (pole 4);
  • w części A i B wypełniasz swoje dane identyfikacyjne oraz wskazujesz właściwy dla Ciebie organ podatkowy;
  • w polu 39 zaznaczasz poz. 1 (podmiot wybiera metodę kasową) oraz wskazujesz kwartał i rok, od którego będziesz stosować metodę kasową (pola 40, 41).

W takim przypadku, po upływie 12 miesięcy od rejestracji jako czynny podatnik VAT, zasadnym wydaje się złożenie kolejnego VAT-R w celu aktualizacji części C2 i zaznaczenia pola 51 wskazującego, że będziesz składać deklaracje VAT-7K, oraz pól 54 i 55.

W okresie pierwszych 12 miesięcy od momentu rejestracji Twoim obowiązkiem jest składanie deklaracji VAT co miesiąc.

Wybór metody kasowej przez podmiot, który dokonuje rejestracji jako podatnik VAT czynny

Jeżeli dopiero rozpoczynasz prowadzenie działalności gospodarczej, to w formularzu VAT-R:

  • wybierasz poz. 1 – cel rejestracyjny (pole 4);
  • w części A i B wypełniasz swoje dane identyfikacyjne oraz wskazujesz właściwy dla Ciebie organ podatkowy;
  • w polu 39 zaznaczasz poz. 1 (podmiot wybiera metodę kasową) oraz wskazujesz kwartał i rok, od którego będziesz stosować metodę kasową (pola 40, 41);
  • wypełniasz inne części i pola formularza dotyczące rejestracji do VAT.

Tutaj również, po upływie 12 miesięcy od rejestracji jako czynny podatnik VAT, zasadnym wydaje się złożenie kolejnego VAT-R w celu aktualizacji części C2 i zaznaczenia pola 51 wskazującego, że będziesz składać deklaracje VAT-7K, oraz pól 54 i 55.

W okresie pierwszych 12 miesięcy od momentu rejestracji Twoim obowiązkiem jest składanie deklaracji VAT co miesiąc.

Negatywne skutki metody kasowej

Generalnie metodę kasową należy traktować jako rozwiązanie korzystne. Po jej wyborze nie musisz zasadniczo płacić VAT do urzędu skarbowego, jeżeli wcześniej nie otrzymałeś tego VAT od kontrahenta.

Można jednak wskazać na pewien negatywny aspekt stosowania metody kasowej.

Prawo do odliczenia przysługuje Ci w dacie otrzymania faktury (pod warunkiem powstania obowiązku podatkowego). Jeżeli jednak stosujesz metodę kasową, to dodatkowo stosujemy art. 86 ust. 10e ustawy o VAT. Przepis ten wskazuje, ze wówczas prawo do odliczenia powstaje nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik dokonał zapłaty za nabyte towary i usługi.

Załóżmy, że kupujesz w styczniu towary za 100 tys. zł + 23 tys. zł VAT i masz termin płatności 60 dni (płacisz dopiero w marcu). Towary zostały dostarczone w styczniu, fakturę również otrzymałeś w styczniu.

Według reguł ogólnych odliczenia kwoty VAT dokonać możesz już w styczniu. Przy stosowaniu metody kasowej VAT odliczysz dopiero w marcu – bowiem dopiero wtedy zapłacisz za te towary.

Rezygnacja z metody kasowej

Masz prawo do rezygnacji z metody kasowej. Możesz to jednak zrobić nie wcześniej niż po upływie 12 miesięcy stosowania tej metody. Rezygnujesz poprzez złożenie formularza VAT-R. Wówczas w polu 39 zaznaczasz poz. 3 (podatnik rezygnuje z metody kasowej).

Piotr Kępisty

Jestem doradcą podatkowym, prawnikiem i specjalizuję się w podatku VAT. Więcej o mnie...

Dodaj komentarz

Wymagane pola są zaznaczone *.