Opodatkowanie bonów w VAT

opodatkowanie bonow w VAT

W 2019 r. dodano przepisy regulujące opodatkowanie bonów w VAT. Obecnie sprzedaż musisz rozpoznać w momencie:

  • wydania bonu albo
  • jego wymiany na dane świadczenie.

Sprawdź czy prawidłowo rozliczasz transakcje związane z bonami.

Czym jest bon?

Definicja bonu

Obecnie w ustawie o VAT zawarta jest definicja bonu, którą odnajdziesz w art. 2 pkt 41 ustawy o VAT:

rozumie się przez to instrument, z którym wiąże się obowiązek jego przyjęcia jako wynagrodzenia lub części wynagrodzenia za dostawę towarów lub świadczenie usług, w przypadku którego towary, które mają zostać dostarczone, lub usługi, które mają zostać wykonane, lub tożsamość potencjalnych dostawców lub usługodawców są wskazane w samym instrumencie lub określone w powiązanej dokumentacji, w tym w warunkach wykorzystania tego instrumentu.

Jaką formę musi mieć bon?

Jest to instrument, który nie ma określonej formy. Może więc mieć postać wydrukowanego vouchera, laminowanej karty podarunkowej, czy nawet elektronicznego kodu, który można wykorzystać u sprzedawcy.

Czy instrument płatniczy jest bonem?

Za bon uznajemy instrument, z którym wiąże się obowiązek przyjęcia jako wynagrodzenie w zamian za dane świadczenie. Przy czym w przypadku bonu znamy:

  • jakie świadczenie możemy nabyć lub
  • tożsamość świadczeniodawcy (tj. kto będzie sprzedającym).

Nie jest zatem bonem instrument płatniczy, taki jak karta przedpłacona, który jest akceptowanym powszechnie środkiem płatniczym.

Poniżej przykład:

Firma z branży modowej organizuje konkurs, w którym jedną z nagród jest karta przedpłacona VISA. Za jej pomocą można dokonać zakupów w dowolnym punkcie akceptującym płatności kartą – nie jest to bon w rozumieniu ustawy o VAT.

Czy bonami są bilety do kina, teatru, za transport, znaczki pocztowe itp.?

Gdybym miał przed sobą tylko wyżej cytowaną definicję z ustawy o VAT, to przyjąłbym, że bilety do kina, teatru, za transport, czy znaczki pocztowe stanowią bony w rozumieniu ustawy o VAT.

Niemniej jednak w motywie 5 preambuły dyrektywy nr 2016/1065, która wprowadziła regulacje o bonach w całej UE wskazano, że:

Przepisy dotyczące bonów nie powinny wywoływać zmian w opodatkowaniu podatkiem VAT biletów za transport, biletów wstępu do kin, muzeów, znaczków pocztowych i tym podobnych.

I jedynie powyższe służy nam za podstawę braku uznawania tego rodzaju instrumentów za bon. Szkoda, że nie zdecydowano się wyraźnie tego w przepisach uregulować.

Przykłady bonów:

Karta podarunkowa na określoną kwotę pozwalająca zakupić ubrania w sklepie danej marki odzieżowej (np. w Zarze).
Bony Sodexo, które uprawniają do zakupu towarów w określonych sklepach spożywczych (np. w Lidlu).
Voucher prezentowy pozwalający na skorzystanie z masażu, zabiegów kosmetologicznych albo na przejazd gokartem.

Czy kupony rabatowe to też bony?

Kupony zniżkowe nie są traktowane jako wynagrodzenie za dane świadczenie. Uprawniają jedynie do skorzystaniu z rabatu. Nie traktujemy ich jako bony.

Poniżej przykłady:

Kupon zniżkowy stałego klienta w wysokości 10% przy każdych zakupach w danej sieci aptek – nie jest to bon.
Voucher w wysokości 50 zł przysługujący w przypadku zakupów powyżej 200 zł – nie jest to bon, ponieważ uzyskujemy tutaj rabat.

Opodatkowanie bonów do końca 2018 r.

Do końca 2018 r. nie było w ustawie o VAT żadnych regulacji, które dotyczyłyby bonów. Wobec czego przyjęła się następująca praktyka:

  • wydanie bonu nie wiązało się z żadnymi konsekwencjami na gruncie VAT.
  • dopiero wymiana bonu na dane świadczenie rodziła obowiązek wykazania sprzedaży w VAT.

Opodatkowanie bonów od początku 2019 r.

W 2019 r. dodano do ustawy o VAT przepisy regulujące opodatkowanie bonów. Od tego momentu rozróżniamy:

  • bony jednego przeznaczenia (SPV) oraz
  • bony różnego przeznaczenia (MPV).

Wykazywanie sprzedaży w przypadku bonu jednego przeznaczenia (SPV)

Jeżeli masz do czynienia z bonem jednego przeznaczenia, to jego pierwsza emisja oraz każde późniejsze przekazanie traktowane jest jako podlegające VAT. Natomiast wymiana bonu na dane świadczenie w ogóle nie podlega VAT. Wynika to z art. 8a ust. 1 i 2 ustawy o VAT.

Wydajesz 15 lutego klientowi bon jednego przeznaczenia, który 30 maja wykorzysta na realizację świadczenia. Wykazujesz sprzedaż w momencie wydania bonu – tj. 15 lutego. W maju nie wykazujesz już żadnej sprzedaży.

Powyższe oznacza, że np. na kasie fiskalnej sprzedaż ewidencjonujesz w momencie wydania bonu, a nie w chwili wykonania świadczenia.

Wykazywanie sprzedaży w przypadku bonu różnego przeznaczenia (MPV)

Jeżeli natomiast masz do czynienia z bonem różnego przeznaczenia, to jego pierwsza emisja oraz każde przekazanie bonu jest dla Ciebie neutralne w VAT. Dopiero wymiana bonu na dane świadczenie wiąże się dla Ciebie z koniecznością wykazania sprzedaży. Wynika to z art. 8b ust. 1 ustawy o VAT.

Wydajesz 15 lutego klientowi bon różnego przeznaczenia, który 30 maja wykorzysta na realizację świadczenia. Wydanie bonu jest dla Ciebie neutralne w VAT. Dopiero 30 maja musisz wykazać sprzedaż.

Powyższe oznacza, że wydania bonu nie ewidencjonujesz na kasie (albo nie wystawiasz faktury). Dopiero wymianę bonu na dane świadczenie dokumentujesz w odpowiedni sposób.

Kiedy mamy do czynienia z bonem jednego przeznaczenia?

Odpowiednią definicję zawarto w art. 2 pkt 43 ustawy o VAT:

rozumie się przez to bon, w przypadku którego miejsce dostawy towarów lub świadczenia usług, których bon dotyczy, oraz kwota należnego podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze z tytułu dostawy tych towarów lub świadczenia tych usług są znane w chwili emisji tego bonu

Z bonem jednego przeznaczenia mamy zatem do czynienia jeżeli w momencie jego wydania spełnione są dwa poniższe warunki, tj. znamy:

  1. kraj opodatkowania świadczenia, którego dotyczy bon oraz
  2. kwotę VAT, wg której będzie opodatkowane dane świadczenie.

Pierwszy warunek – miejsce świadczenia

Jeżeli chodzi o pierwszy z warunków, to ustalić musimy miejsce opodatkowania dostawy towarów albo świadczenia usług, których dotyczy bon.

Dla usług stosujemy w tym zakresie art. 28a-28n ustawy o VAT. Natomiast do towarów art. 22 ustawy o VAT.

Poniżej przykłady, gdy pierwszy warunek jest spełniony:

Przekazujemy voucher prezentowy o określonej wartości, który uprawnia do nabycia elektroniki w sklepach położonych w całej Polsce.
Bon na warsztaty ceramiczne, który może być wykorzystany przez konsumenta u kilku usługodawców w Polsce.

Przykład, kiedy pierwszy warunek nie jest spełniony:

Voucher na 200 euro uprawniający do dokonania zakupu towarów w sklepach danej firmy na terytorium całej UE.

Drugi warunek – znajomość kwoty VAT

Jeżeli już wiemy, że świadczenie podlega VAT w danym państwie, to żebyśmy mieli do czynienia z bonem jednego przeznaczenia, musimy znać kwotę VAT, wg której świadczenie będzie podlegało opodatkowaniu.

Poniżej przykłady:

Przekazujemy voucher prezentowy o określonej wartości, który uprawnia do nabycia elektroniki w sklepach położonych w całej Polsce. Za jego pomocą konsumenci mogą zakupić jedynie towary o stawce 23% (w ofercie nie ma towarów opodatkowanych inną stawką VAT).
Bon na warsztaty ceramiczne, który może być wykorzystany przez konsumenta u kilku usługodawców w Polsce. Usługa opodatkowana będzie stawką 23% VAT.

Kiedy mamy do czynienia z bonem różnego przeznaczenia?

Odpowiednia definicja zawarta jest w art. 2 pkt 44 ustawy o VAT i jest to po prostu bon inny niż bon jednego przeznaczenia.

Poniżej przykład, gdy mamy do czynienia z bonem różnego przeznaczenia:

Bony Sodexo uprawniające do wykonywania zakupów np. w sieci Lidl w Polsce. W sklepach tych mamy towary opodatkowane różnymi stawkami VAT (5%, 8% oraz 23%). W momencie wydania bonu nie znamy zatem kwoty podatku VAT jaka będzie należna w momencie wymiany bonu na towary. Nie wiadomo ile w koszyku znajdzie się towarów opodatkowanych daną stawką VAT.

Czy jest możliwa optymalizacja?

W większości przypadków będzie nam zależało, aby wydawany przez nas voucher stanowił bon różnego przeznaczenia. W momencie jego wydania nie ciążą bowiem na nas żadne dodatkowe obowiązki na gruncie VAT.

Jeżeli zatem prowadzimy sklep z odzieżą – to wszystkie towary opodatkowane są stawką 23%. Możemy jednak w sklepie dodać produkty, które są opodatkowane stawką obniżoną, np. sok pomarańczowy 100% (podlega opodatkowaniu wg 5% stawki VAT). Jeżeli voucher będzie uprawniał również do jego nabycia, to w ten sposób stanie się on bonem różnego przeznaczenia.

Możemy jeszcze wskazać na inną, ciekawą optymalizację, którą dopuszczają organy (np. interpretacja o sygn. 0114-KDIP1-3.4012.35.2019.1.ISK).

Załóżmy, że mamy sklep, w którym sprzedajemy wyłącznie towary opodatkowane wg 23% stawki VAT. Jeżeli jednak dopuszczamy, aby karta podarunkowa mogła być wykorzystana również przez podatnika unijnego do nabycia towarów w ramach transakcji wewnątrzwspólnotowej, to de facto istnieje możliwość opodatkowania transakcji wg 0% stawki VAT. W takiej sytuacji organy podatkowe również potwierdzają, że mamy do czynienia z bonem różnego przeznaczenia.

Dodatkowo co ważne, niektóre transakcje związane z bonami muszą być oznaczane odpowiednimi kodami w nowym JPK. Ale o tym przeczytasz więcej we wpisie Nowy JPK VAT – od kiedy obowiązuje i co się zmieni.

Piotr Kępisty

Jestem doradcą podatkowym, prawnikiem i specjalizuję się w podatku VAT. Więcej o mnie...

Komentarze (16) Napisz komentarz

  1. Czy bon Spv można potraktować jako zaliczkę na usługę? Jak wystawić fakturę VAT na sprzedaż bonu, czy w nazwie towaru/usługi na fakturze VAT można wpisać np. Zaliczka na pobyt, czy musi być określone że to bon Spv?
    Pozdrawiam
    Alicja

    Odpowiedz

    • Dzień dobry, zaliczka nie jest bonem jednego przeznaczenia. Jeśli otrzymamy zaliczkę, to należy wystawić fakturę dokumentującą otrzymanie zaliczki na poczet danego świadczenia.

      Odpowiedz

  2. A co odliczeniem VATu od zakupu bonów (w moim przypadku Sodexo)? Chcę zakupić takie bony dla moich kontrahentów uczestniczących w programie sprzedażowym(za realizację określonego poziomu sprzedaży klient otrzyma bon w nagrodę). Czy od zakupu takich bonów przysługuje mi odliczenie VAT?

    Odpowiedz

    • Pani Anno, z tego co się orientuję to bony sodexo stanowią bony różnego przeznaczenia. Kupujemy je zatem bez VAT i nie jest przy ich zakupie wystawiana faktura. Nie ma więc czego odliczyć.

      Odpowiedz

  3. czy karty przedpłacie typu itunes, steam, google play to spv czy mpv? w teorii są na dany region, ale vat jest naliczony dopiero w chwili zakupu usługi/towaru przez użytkownika tzn że same karty są bez vat?

    Odpowiedz

  4. Mam problem z ustaleniem czy bon z media expert to bon SPV czy jednak MPV. Niby nic na 8 % nie przychodzi mi do głowy jeśli chodzi o ich asortyment, ale pewności nie mam.

    Odpowiedz

  5. Osoba prowadząca działalność gospodarczą zakupiła wyposażenie do sklepu za który zapłaciła Bonem Sodexo. Czy z takiego wydatku przysługuje odliczenie VAT?

    Odpowiedz

  6. Witam,

    czy bony MPV muszą mieć termin ważności ? czy mogą być bezterminowe ?
    co w przypadku, gdy bon ma datę ważności i klient w tym czasie nie wykorzysta bonu MPV, jak to zaksięgować ?

    Odpowiedz

    • Witam Panie Dawidzie, wydanie bonu MPV jest neutralne w VAT, opodatkowanie ma miejsce dopiero w momencie wymiany bonu na świadczenie. Jeżeli bon straci ważność i nie dojdzie do wykonania w zamian za bon żadnego świadczenia, to taka transakcja nie zostanie w ogóle wykazana w ewidencji VAT.

      Odpowiedz

  7. Panie Piotrze, dziękuję za odpowiedź.

    A jak wygląda to w przypadku CIT? czy Sp. z o.o., która wydała bony MPV z okresem „ważności” np. 24mc, to w ostatnim dniu ich ważności, wszystkie niewykorzystane bony powinna zaksięgować jako przychód? jak zaksięgować otrzymaną gotówkę w trakcie tych 24mc?

    Odpowiedz

  8. Dzień dobry firma otrzymała bony itaka do wykorzystania czy przyjmujemy je jako przychód firmy i w jakim momencie otrzymania bonu czy jego wykorzystania? Jeżeli chodzi o podatek VAT to czy jako firma która otrzymała bon musi naliczyć podatek i odprowadzić do Urzędu?

    Odpowiedz

    • Pani Natalio, podatkami dochodowymi się nie zajmuję, więc niestety nie pomogę. 🙂 Natomiast samo otrzymanie bonu, jeżeli nie jest to bon jednego przeznaczenia (SPV) otrzymany od podmiotu zagranicznego, nie rodzi obowiązku rozliczenia VAT.

      Odpowiedz

Dodaj komentarz

Wymagane pola są zaznaczone *.