Zmiana sposobu wykorzystania lub sprzedaż pojazdu – skutki w VAT

W przypadku wydatków związanych z pojazdami przysługuje Ci 50% lub 100% odliczenie VAT.

Zmiana sposobu wykorzystania takiego pojazdu lub jego sprzedaż, może Cię obligować do korekty VAT odliczonego przy nabyciu tego pojazdu.

Odliczanie VAT od wydatków związanych z pojazdem

W przypadku wydatków związanych z korzystaniem z pojazdu, możesz odliczać 50% albo 100% VAT. Zasady na jakich odliczamy VAT w takich przypadkach opisałem w artykule Odliczanie VAT od wydatków związanych z pojazdem.

Jednym z wydatków objętych 50% ograniczeniem w odliczaniu VAT jest koszt nabycia lub wytworzenia pojazdu.

28 października 2021 r. kupujesz nowy 5-osobowy samochód z salonu za kwotę 62 tys. (+14.260 zł VAT). Nie zamierzasz prowadzić ewidencji przebiegu pojazdu. W związku z jego nabyciem przysługuje Ci zatem odliczenie jedynie 50% kwoty podatku naliczonego (na podstawie art. 86a ust. 1 ustawy o VAT). Z faktury zakupowej odliczasz więc 7.130 zł (połowę kwoty VAT).

Co jednak jeżeli po kilku miesiącach używania pojazdu zdecydujesz się na jego zgłoszenie i rozpoczęcie prowadzenia ewidencji przebiegu pojazdu?

Czy nieodliczona część VAT przepada bezpowrotnie?

Korekta podatku naliczonego

W odniesieniu do pojazdów przepisy ustawy o VAT przewidują tzw. korektę wieloletnią (art. 90b ustawy o VAT).

Wskutek tych regulacji, jeżeli w okresie korekty zmienisz sposób wykorzystania pojazdu, to przy pierwotnym odliczeniu:

  • 50% VAT – możesz odzyskać część VAT związanego z zakupem;
  • 100% VAT – musisz oddać część odliczonego VAT.

Jakich wydatków dotyczy korekta?

Przepisy o korekcie odnoszą się wyłącznie do wydatków poniesionych na nabycie, import lub wytworzenie danego pojazdu.

Korekta nie dotyczy zatem innych wydatków dotyczących samochodów, np. eksploatacyjnych. Nie zastosujemy jej również do podatku naliczonego od leasingu operacyjnego albo najmu.

Można mieć wątpliwości co z podatkiem naliczonym związanym z leasingiem kapitałowym. Na gruncie VAT taki leasing jest bowiem traktowany jak dostawa. Jednak moim zdaniem w tym przypadku również nie mamy obowiązku (ani prawa) stosowania przepisów o korekcie. Literalnie nie jest to bowiem nabycie pojazdu.

Jaki jest okres korekty?

Okres korekty uzależniony jest od wartości początkowej pojazdu.

Dla pojazdów o wartości początkowej:

  • nieprzekraczającej 15 tys. zł, okres korekty wynosi 12 miesięcy (art. 90b ust. 6 ustawy o VAT);
  • przewyższającej 15 tys. zł, okres korekty wynosi 60 miesięcy (art. 90b ust. 1 ustawy o VAT).

Okres korekty liczymy od miesiąca, w którym nabyliśmy lub oddaliśmy do używania pojazd.

Jaka zmiana rodzi obowiązek korekty VAT?

Jak wyjaśniam w artykule Odliczanie VAT od wydatków związanych z pojazdem, w przypadku kosztów związanych z nabyciem pojazdu samochodowego, zasadą jest możliwość odliczania VAT w wysokości 50%.

Niemniej jednak przy spełnieniu przewidzianych w ustawie o VAT warunków, możesz odliczyć 100% VAT. Będzie tak jeżeli Twój pojazd:

W związku z przepisami o korekcie wieloletniej, warunki 50% lub 100% odliczania VAT musisz spełniać przez cały okres korekty.

Jeżeli więc przy zakupie odliczysz 100% VAT i w okresie korekty:

  • pojazd przestanie być przeznaczony wyłącznie do sprzedaży lub wynajmu albo posiadać wskazaną w ustawie o VAT konstrukcję (jednocześnie nie będziesz prowadzić ewidencji przebiegu pojazdu) albo
  • nie zgłosisz pojazdu na formularzu VAT-26

– to w takich przypadkach musisz oddać część odliczonego VAT.

Chodzi więc o sytuacje, gdy przestaniesz spełniać warunki do odliczania 100% VAT od wydatków związanych z danym pojazdem.

Pamiętaj, że wówczas korekta jest obligatoryjna. Chodzi przecież o VAT, który trzeba oddać do urzędu skarbowego. 😉

Jeżeli natomiast przy zakupie odliczysz 50% VAT i w okresie korekty spełnisz warunki do odliczania 100% od wydatków związanych z danym pojazdem, to możesz odzyskać część nieodliczonego wcześniej VAT.

Oczywiście w takim przypadku korekta jest fakultatywna. Tutaj bowiem to urząd skarbowy odda nam VAT.

Taka zmiana może być spowodowana np. tym, że:

  • zgłosiliśmy pojazd na formularzu VAT-26 i zaprowadziliśmy ewidencję przebiegu pojazdu;
  • dokonaliśmy w pojeździe przeróbek, w wyniku których pojazd ma konstrukcję dającą 100% odliczenie VAT (oczywiście spełnienie tych warunków musi być zatwierdzone przez stację kontroli pojazdów);
  • przeznaczyliśmy pojazd wyłącznie do działalności w zakresie wynajmu.

W jaki sposób realizujemy korektę?

Zasady dokonywania takiej korekty opisane zostały w art. 90b ust. 4 ustawy o VAT.

Dokonujemy jej jednorazowo w deklaracji za okres rozliczeniowy, w którym nastąpiła zmiana wykorzystania danego pojazdu. Realizujemy ją w kwocie proporcjonalnej do pozostałego okresu korekty.

Przydatnym narzędziem, który pomoże Ci w kalkulacji wysokości korekty jest kalkulator Gofin.

Korekta ze 100% na 50%

Samochód został nabyty w maju 2019 r. Przy jego zakupie odliczono 10.000 zł VAT. W sierpniu 2020 r. przeznaczono ten pojazd również do użytku prywatnego. Okres korekty to 60 miesięcy. Odejmujemy 15 miesięcy, w których wykorzystywano pojazd wyłącznie do celów działalności gospodarczej. Pozostaje więc 45 miesięcy korekty. Kwotę korekty obliczamy więc w następujący sposób: (45/60)*10.000*50%. Musimy zatem zwrócić 3.750 zł VAT.

Korekta z 50% na 100%

Pojazd nabyty w styczniu 2020 r. Przy jego zakupie odliczono 50% VAT – kwotę 10.000 zł (50% z 20.000 zł), ponieważ samochód był używany również do celów prywatnych. W październiku 2021 r. pojazd został zgłoszony na formularzu VAT-26 oraz rozpoczęto prowadzenie ewidencji przebiegu pojazdu. Pozostały okres korekty to 39 miesięcy. Kwotę VAT obliczamy więc w następujący sposób: (39/60)*10.000 = 6.500 zł VAT. Tym razem jest to korekta na plus.

Korekta roczna

W przypadku pojazdów o wartości początkowej nieprzekraczającej 15 tys. zł, okres korekty wynosi 12 miesięcy.

Pojazd zakupiony w styczniu 2021 r. Przy jego zakupie odliczono 100% VAT – kwotę 2300 zł. W lipcu 2021 r. pojazd zaczął być wykorzystywany również do celów prywatnych. Kwotę VAT obliczamy więc w następujący sposób: (6/12)*2.300*50% = 575 zł. Jest to kwota, którą musimy zwrócić do urzędu skarbowego.

Jak wykazać taką korektę w JPK?

Korektę realizowaną na podstawie art. 90b ustawy o VAT wykazujemy w cz. ewidencyjnej JPK na podstawie dowodu wewnętrznego w polu K_44 (jeżeli pojazd jest środkiem trwałym) albo w polu K_45 (jeżeli nie jest środkiem trwałym).

Należności te są wykazywane również w cz. deklaracyjnej JPK odpowiednio w polach P_44 albo P_45.

Sprzedaż pojazdu a korekta wieloletnia

Korekta przysługuje Ci również w razie sprzedaży danego pojazdu.

Na podstawie art. 90b ust. 2 ustawy o VAT przyjmujemy wówczas, że pojazd do końca okresu korekty wykorzystywany jest do działalności gospodarczej.

Pojazd nabyty w styczniu 2017 r. Przy jego zakupie odliczono 50% VAT – kwotę 10.000 zł (50% z 20.000 zł), ponieważ samochód był używany również do celów prywatnych. W październiku 2021 r. pojazd został sprzedany. Wobec czego przyjmujemy, że do końca okresu korekty jest on wykorzystywany wyłącznie w działalności gospodarczej. Pozostały okres korekty to 3 miesiące. Kwotę VAT obliczamy zatem w następujący sposób: (3/60)*10.000 = 500 zł. Jest to wartość korekty na plus.

Jakiego typu pojazdów dotyczy korekta wieloletnia?

Przepisy o korekcie wieloletniej dotyczą pojazdów samochodowych. Pamiętaj, że w art. 2 pkt 34 ustawy o VAT zawarto definicję pojazdu samochodowego.

Jest nim pojazd samochodowy w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony.

A zatem przepisy o korekcie stosujesz wyłącznie do pojazdów o masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony.

Posiadasz pojazdy samochodowe zaliczone do kategorii N3 – tj. pojazdy zaprojektowane i wykonane do przewozu ładunków i mające maksymalną masę całkowitą przekraczającą 12 t. Każdy z nich kupiony w 2019 r., a ich wartość przekracza 15 tys. zł. Przy ich zakupie odliczono 100% VAT. Na przestrzeni 2021 wszystkie pojazdy zamierzasz sprzedać. W takim przypadku przepisy o korekcie wieloletniej w ogóle Cię nie interesują, ponieważ nie są to pojazdy samochodowe w rozumieniu ustawy o VAT.

Czy korekta wieloletnia dotyczy również pojazdów zakupionych w procedurze VAT-marża?

W przypadku, gdy dostawa podlega opodatkowaniu w procedurze marży dla towarów używanych, to nabywcy nie przysługuje prawo do odliczenia (art. 120 ust. 4 ustawy o VAT).

Skoro przy zakupie nie ma podatku naliczonego podlegającego odliczeniu, to nie ma również czego korygować.

A zatem jakakolwiek zmiana przeznaczenia nie rodzi w takim przypadku obowiązku korekty.

Co jeśli w okresie korekty ponownie zmienię sposób używania pojazdu?

Może się zdarzyć, że kupisz pojazd ze 100% odliczeniem VAT. Po 12 miesiącach zaczniesz używać go również do celów prywatnych, a więc dokonasz korekty podatku naliczonego. Następnie po kolejnych 12 miesiącach ponownie zaczniesz wykorzystywać pojazd wyłącznie w działalności gospodarczej.

Przepisy nie stanowią jednoznacznie, że powinniśmy/możemy dokonywać korekty przy każdej zmianie przeznaczenia.

W mojej jednak opinii, skoro ustalono 60-miesięczny okres korekty, to każda zmiana przeznaczenia w tym czasie, rodzi konieczność lub prawo do korekty.

Za każdym razem korygujemy więc VAT w kwocie proporcjonalnej do pozostałego okresu korekty.

Piotr Kępisty

Jestem doradcą podatkowym, prawnikiem i specjalizuję się w podatku VAT. Więcej o mnie...

Komentarze (7) Napisz komentarz

  1. Czyli czy dobrze rozumiem – w przypadku zmiany przeznaczenia samochodu – np. z wykorzystywanego w działalności do użytku tylko prywatnego placę VAT „dwa razy” – z tytułu korekty VAT odliczonego plus z tytułu wycofania auta z firmy? Czyli stosując się do przykładu w dziale „korekta roczna”: placę 575 zł z tytułu korekty + 2300 zł z tytułu wycofania na cele prywatne (nieodpłatnej dostawy towaru)?

    Odpowiedz

    • Pani Doroto, korekta jest wymagana jeżeli zmienimy odliczenie ze 100% na 50% – z uwagi na niespełnianie przesłanek do pełnego odliczenia. Np. w sytuacji rozpoczęcia wykorzystywania pojazdu również do celów prywatnych. Jeżeli jednak zmiana polega na przeznaczeniu pojazdu na cele osobiste, to wtedy nie wchodzimy w korektę z art. 90b ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. Nie zmienia się bowiem nasze prawo do odliczenia ze 100% na 50%, tylko ze 100% na brak prawa do odliczenia VAT. Jeżeli przeznaczamy towar (tutaj samochód), przy nabyciu którego odliczyliśmy VAT na cele prywatne, to mamy dostawę z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT i tylko ten przepis stosujemy.

      Odpowiedz

  2. Mamy w firmie samochody osobowe, które dotychczas nie zostały zgłoszone na vat-26. Chcielibyśmy aby z dniem 1 stycznia 2022 samochody te miały 100 % odliczenia. W jakim terminie powinniśmy zgłosić do urzędu zmianę sposobu użytkowania na vat26?

    Odpowiedz

    • Należy taką informację złożyć najpóźniej do końca stycznia 2022 r. (art. 86a ust. 13 ustawy o VAT). Oczywiście od 1 stycznia trzeba też zacząć prowadzić ewidencję przebiegu pojazdu.

      Odpowiedz

  3. Dzień dobry, a co w przypadku sprzedaży samochodu o wartości powyżej 150000zl. Jeżeli VAT było odliczony 50%, a z tej drugiej cześci 50% tylko 75% było zaliczane do wartości środka trwałego? To korygujemy tylko ten VAT nieodliczony proporcjonalnie do tej kwoty 150k, czy calkowity, nawet jak ta czesc powyżej 150k była amortyzowana w koszty niepodatkowe? Mam na myśli sprzedaż po 12 miesiącach od zakupu auta.
    Bardzo dziękuję za odpowiedz!

    Odpowiedz

  4. Dzień dobry,
    We wrześniu, listopadzie i grudniu 2021 zakupiliśmy 3 samochody. Odliczyliśmy 100% Vat z faktur. Przez nieuwagę nie przeszły one dodatkowego badania technicznego uprawniającego do pełnego odliczenia Vat. W marcu 2022 r uzyskaliśmy takie zaświadczenie i adnotację w dowodzie rejestracyjnym. Mam pytanie 😉 w jaki sposób skorygować ten vat? Czy najpierw muszę zrobić korektę ze 100% na 50 % (proporcjonalnie do pozostałego okresu korekty czy korekta ma być równo na 50%), a potem w marcu z 50% na 100%? Czy nieodliczony vat z roku 2021 zwiększa wartość początkową tych środków trwałych? Czy korekcie podlegają również inne faktury związane z tymi samochodami? Byłabym bardzo wdzięczna za odpowiedź.
    Pozdrawiam serdecznie

    Odpowiedz

    • Pani Justyno, można próbować twierdzić, że nie jest potrzebna korekta – ponieważ od początku pojazdy spełniały te warunki techniczne. Mamy wyroki wydawane w tym duchu, przykładowo: I SA/Ol 54/16, I SA/Po 1073/15, I SA/Łd 448/17. Oczywiście jest tutaj pewne ryzyko sporu z organami. Ale sądownictwo daje podstawy do obrony takiego podejścia.

      Odpowiedz

Dodaj komentarz

Wymagane pola są zaznaczone *.