Kiedy rozliczyć VAT od importu usług

Kontynuujemy serię wpisów o imporcie usług. W ostatnim artykule opisywałem Metodę na ustalenie czy występuje import usług.

Jeżeli po przeprowadzeniu opisanych w tej metodzie trzech kroków wychodzi Ci, że masz do czynienia z importem usług podlegającym opodatkowaniu odpowiednią stawką VAT, to musisz rozliczyć podatek należny z tytułu tej transakcji.

Co to jest podatek należny?

Jest to kwota podatku VAT jakąś musisz wykazać w deklaracji VAT.

Jak ustalić kwotę VAT do wykazania w deklaracji?

W przypadku importu usług musisz zastosować stawkę podatku VAT właściwą dla danego świadczenia. Ustalasz ją tak jakbyś Ty świadczył tę usługę.

Stawka podstawowa wynosi 23%. Sprawdź jednak czy nie przysługuje Ci stawka obniżona w wysokości 8%. Usługi nią objęte wymienione są w załączniku nr 3 do ustawy o VAT. Stawkę 8% zastosujemy np. przy imporcie usługi transportu lotniczego pasażerskiego albo usługi związanej z zakwaterowaniem.

Od 1 listopada 2019 r. może się również zdarzyć, że dojdzie do importu usługi opodatkowanej 5% (dotychczas stawka ta była przewidziana jedynie dla towarów). Dotyczyć ona może przypadku nabycia książki w formie e-booka. Jest to wówczas usługa elektroniczna (nabycie e-książki) opodatkowana stawką 5%. Będzie tak jeżeli np. nabędziesz na stronie internetowej prowadzonej przez przedsiębiorcę z USA e-booka dotyczącego marketingu (z przeznaczeniem dla pracowników).

Ewentualnie sprawdź czy do Twojej usługi nie znajduje zastosowania 0% stawka VAT na podstawie art. 83 ustawy o VAT (np. transport międzynarodowy) albo zwolnienie z VAT na podstawie art. 43 ustawy o VAT (np. usługa ubezpieczeniowa).

Jeżeli masz do czynienia z 0% stawką VAT albo zwolnieniem to nie ma podatku należnego. Usługa ta jednak podlega wykazaniu w deklaracji VAT. W takim przypadku pokazujemy w niej samą wartość netto, pomijając kwotę podatku VAT.

Pamiętaj, że stawki obniżone dla części usług przewidziane są w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie towarów i usług, dla których obniża się stawkę podatku od towarów i usług, oraz warunków stosowania stawek obniżonych.

Niektóre ze zwolnień przewidziane są natomiast w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług oraz warunków stosowania tych zwolnień.

Niestety w ramach jednego wpisu nie jest możliwe opisanie stawki dla każdego rodzaju usługi. W tym zakresie konieczne jest dokonanie przez Ciebie szczegółowej analizy, przy wykorzystaniu ww. aktów prawnych i przepisów.

Kiedy muszę wykazać VAT z tytułu importu usług?

W tym zakresie należy zastosować przepisy o powstawaniu obowiązku podatkowego w VAT. Znajdziesz je w Dziale IV ustawy o VAT zatytułowanym „Obowiązek podatkowy”.

Miesiąc, w którym powstanie obowiązek podatkowy, będzie okresem, za który należy złożyć deklarację VAT z wykazanym importem usług.

Istnieją 3 podstawowe zasady wg których określamy obowiązek podatkowy + modyfikacja dotycząca przypadku, gdy wpłacasz zaliczkę. Stosujemy tutaj art. 19a ust. 1-3 oraz ust. 8 ustawy o VAT.

Obowiązek podatkowy powstaje z momentem wykonania usługi (1 zasada). Przy czym jeśli usługa jest podzielona na części, dla których określono wynagrodzenie to usługę uznaje się za wykonaną z momentem wykonania danej części (zasada 2). Jeżeli natomiast dla usługi przyjęto okresy rozliczeniowe, to usługę uznaje się za wykonaną z upływem każdego okresu rozliczeniowego (zasada 3).

Zasada 1 – obowiązek podatkowy w momencie wykonania usługi

Podstawową regułą jest, że import usług wykazujemy w deklaracji za okres rozliczeniowy, w którym wykonano usługę (art. 19a ust. 1 ustawy o VAT).

Zasada 2 – obowiązek podatkowy w momencie wykonania części usługi

Pamiętać należy jednak, że usługa może zostać podzielona na części. Jeżeli dla tych części zostanie określone wynagrodzenie, to import usług należy wykazać z momentem wykonania każdej z tych części (art. 19a ust. 2 ustawy o VAT).

Zasada 3 – obowiązek podatkowy w momencie upływu okresu rozliczeniowego

Dodatkowo uwzględnić należy, że dla danej usługi mogą zostać przyjęte okresy rozliczeniowe. W takim przypadku import usług musimy rozliczyć z końcem każdego okresu rozliczeniowego (art. 19a ust. 3 ustawy o VAT).

Modyfikacja – obowiązek podatkowy w dacie otrzymania zaliczki (przedpłaty)

Jeżeli jednak przed ww. świadczeniami uiścimy zaliczkę, to import usług musimy wykazać w deklaracji za okres rozliczeniowy, w którym wpłaciliśmy tę zaliczkę (jedynie w odniesieniu do zapłaconej kwoty).

Jeżeli zaliczka nie opiewała na 100%, to import usług w odniesieniu do pozostałej kwoty rozpoznamy po wykonaniu usługi (według wyżej opisanych zasad).

Niestety…są też wyjątki

Jak to w podatkach bywa, także i tutaj znajdziemy wyjątki. 😉

Wskazane wyżej 3 podstawowe zasady ustalania obowiązku podatkowego w imporcie usług + modyfikacja dla zaliczek dotyczyła będzie zapewne 98% przypadków, gdy masz do czynienia z importem usług.

Pierwszy z wyjątków dotyczy usług finansowych (wyjątek 1).

Kolejne wyjątki (2.1 i 2.2) wynikają natomiast z literalnej wykładni przepisów ustawy o VAT i tutaj… niestety nie będzie ciekawie. 🙂

Jak zapewne kojarzysz są pewne czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury. Jest tak na przykład przy najmie, dzierżawie, dostawie mediów (art. 19a ust. 5 pkt 4 ustawy o VAT). W końcowej części przepisu wskazano jednak, że reguła ta nie dotyczy importu usług, do którego stosuje się art. 28b (treść przepisu możesz zobaczyć klikając TUTAJ).

Zatem w sytuacji, gdy nabywamy usługę w ramach importu usług, która podlega opodatkowaniu w Polsce z uwagi na polską siedzibę nabywcy (ze względu na zastosowanie reguły z art. 28b ustawy o VAT), to nie stosujemy tej szczególnej regulacji. W takich przypadkach obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wykonania usługi.

Przepis ten jednak odwołuje się jedynie do przypadków importu usług, gdy miejsce opodatkowania jest ustalane w oparciu o art. 28b. Jeżeli zatem kraj opodatkowania ustalimy stosując inny przepis, to wyłączenie to nie ma zastosowania. W takich przypadkach obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury przez usługodawcę.

Poniżej znajdziesz dwa znane mi tego typu wyjątki (wyjątek 2.1 i 2.2). Niemniej nie traktuj tego jak katalog zamknięty. Życie może bowiem przynieść także inne tego typu przypadki – na które ja jeszcze nie wpadłem. 🙂

Wyjątek 1 – usługi finansowe

Pierwszy wyjątek dotyczy usług finansowych zwolnionych na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37-41 ustawy o VAT. Dotyczy to m.in. usług ubezpieczeniowych, udzielania pożyczek, poręczeń lub gwarancji.

Usługi te podlegają zwolnieniu z VAT, zatem w deklaracji VAT wykażemy jedynie wartość netto tych usług (bez kwoty podatku należnego).

Import tych usług wykazujemy w deklaracji za okres, w którym za nie zapłaciliśmy. Przy usłudze pożyczki będzie to miesiąc, w którym zapłaciliśmy odsetki. Przy ubezpieczeniu natomiast okres zapłaty składki. Stosujemy więc tutaj metodę kasową. Powyższe wynika z art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. e ustawy o VAT.

Wyjątek 2.1 – najem lub dzierżawa nieruchomości

Wyjątek ten dotyczy przypadku, gdy świadczącym usługę wynajmu nieruchomości jest podmiot z siedzibą poza Polską, który nie jest zarejestrowany do VAT w Polsce, a przedmiotem najmu jest nieruchomość położona w Polsce.

Z poprzedniego wpisu wiesz, że jest to usługa związana z nieruchomością, która podlega opodatkowaniu w kraju, gdzie nieruchomość jest położona (art. 28e ustawy o VAT).

W takim przypadku obowiązek podatkowy powstanie z chwilą wystawienia faktury przez świadczącego usługę. Jeżeli nie wystawi on faktury, to powstaje on z chwilą upływu terminu płatności. Stosujemy tutaj art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b tiret (myślnik) trzeci ustawy o VAT w związku z ust. 7 i art. 28e ustawy o VAT.

Wyjątek 2.2 – krótkoterminowy najem środka transportu

Trzeci wyjątek to przypadek, gdy od podmiotu z siedzibą poza Polską najmujemy krótkoterminowo środek transportu i został on nam oddany do dyspozycji w Polsce. W takim przypadku krajem opodatkowania jest miejsce, gdzie ten środek transportu został nam oddany do dyspozycji (art. 28j ust. 1 ustawy o VAT).

Przez krótkoterminowy najem rozumie się ciągłe posiadanie środka transportu lub korzystanie z niego przez okres nieprzekraczający 30 dni, a w przypadku jednostek pływających – przez okres nieprzekraczający 90 dni (art. 28j ust. 2 ustawy o VAT).

Środkami transportu są np. samochody, motocykle, przyczepy i naczepy, wagony, statki i ciągniki. Definicja w tym zakresie i przykładowy katalog zawarte są w art. 38 rozporządzenia wykonawczego Rady nr 282/2011.

W takim przypadku obowiązek podatkowy powstanie z chwilą wystawienia faktury przez świadczącego usługę. Jeżeli nie wystawi on faktury, to powstaje on z chwilą upływu terminu płatności. Stosujemy tutaj art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b tiret (myślnik) trzeci ustawy o VAT w związku z ust. 7 i art. 28j ust. 1 ustawy o VAT.

Podsumowanie

Jeśli przeprowadzisz 3 kroki przewidziane we wpisie Metoda na ustalenie czy występuje import usług, to dalsze postępowanie powinno być następujące:

1. Musisz ustalić stawkę VAT dla tej usługi (tak jakby była świadczona przez Ciebie).
2. Jeżeli zastosowanie znajduje zwolnienie z VAT albo stawka 0%, to musisz wykazać w deklaracji VAT kwotę netto transakcji.
3. Jeżeli zastosowanie znajduje stawka 5%, 8% albo 23%, to musisz w deklaracji VAT wykazać zarówno wartość netto, jak i kwotę podatku należnego (kwotę VAT).
4. Kwota netto + ewentualna kwota VAT powinna zostać wykazana w deklaracji VAT za okres rozliczeniowy, w którym powstał obowiązek podatkowy.

W celu określenia obowiązku podatkowego:

1. Sprawdź czy nie dotyczy Cię, któryś z ww. wyjątków. Jeśli tak to zastosuj się do wskazań zawartych w odpowiednich punktach.
2. Jeżeli nie dotyczy Cię żaden wyjątek to sprawdź czy dla usługi nie wprowadzono okresów rozliczeniowych albo czy nie podzielono jej na części, dla których przewidziano by wynagrodzenie. Jeżeli masz do czynienia z takimi przypadkami to obowiązek podatkowy powstaje odpowiednio z końcem okresu rozliczeniowego albo z momentem wykonania danej części.
3. Jeżeli nie dotyczą Cię powyższe zasady, to rozpoznaj import usług w rozliczeniu za okres, w którym usługa została wykonana.
4. Jeżeli przed upływem okresu rozliczeniowego/ wykonaniem usługi / wykonaniem części usługi została zapłacona zaliczka, to w odniesieniu do zapłaconej kwoty musisz wykazać import usług – w deklaracji za okres, w którym została dokonana wpłata.

Starałem się opisać proces najprościej jak się da. Mam nadzieję, że dzięki tym krokom będziesz w stanie sprawnie rozliczyć każdą tego rodzaju transakcję 🙂