Ulga na złe długi – odzyskaj VAT zapłacony za kontrahenta

ulga na złe długi

Jeżeli nie korzystasz z metody kasowej to dużym problemem mogą być dla Ciebie faktury nieopłacone przez kontrahentów. W takim przypadku masz zasadniczo obowiązek zapłacić VAT z transakcji do urzędu skarbowego.

Sposobem na odzyskanie tego VAT jest ulga na złe długi.

Wpis zaktualizowałem o zmiany wprowadzone od 1 października 2021 r. w ramach pakietu SLIM VAT 2. Opisuję również skutki wyroku TSUE w sprawie C-335/19.

Artykuł dotyczy przypadków, gdy Twoim klientem jest inny czynny podatnik VAT.

Na czym polega ulga na złe długi w VAT?

Ulga na złe długi to mechanizm pozwalający na skorygowanie podstawy opodatkowania i podatku VAT z tytułu dokonanej sprzedaży.

Załóżmy, że 30 kwietnia dokonujesz dostawy towarów (10 szt. pralek) na rzecz kontrahenta, w tym samym dniu wystawiasz fakturę. Należna kwota to 12 tys. zł brutto (w tym 23% VAT w kwocie 2243,90 zł). Ustalony termin płatności to 14 dni. Kontrahent w ogóle nie uiszcza Ci tej należności. Niestety w takim przypadku, mimo braku płatności od klienta, musisz wykazać w deklaracji za kwiecień kwotę VAT z tej transakcji.

Powyższe oznacza, że płacisz VAT, który powinien był Ci przekazać kontrahent!

Ulga na złe długi pozwala Ci skorygować, tj. pomniejszyć VAT wynikający z tej transakcji, jeżeli kontrahent nie zapłacił Ci za fakturę. W analizowanym przypadku jest to korekta na minus 2243,90 zł VAT.

Kiedy mogę dokonać korekty?

Aktualnie termin korekty wynosi 90 dni od dnia upływu terminu płatności określonego w umowie lub na fakturze.

Wracając do naszego przykładu: termin płatności upłynie 14 maja. Korekty możesz dokonać po upływie 90 dni. Będzie to 12 sierpnia.

Korekty dokonujesz w deklaracji za okres, w którym mija ten 90. dzień od terminu płatności. W łatwy sposób termin ten obliczysz korzystając z kalkulatora Gofin. W naszym przypadku korekty, tj. pomniejszenia VAT możemy dokonać w rozliczeniu za sierpień.

Ulga na złe długi nie powoduje więc, że w ogóle nie poniesiesz obciążenia VAT jeżeli kontrahent Ci nie zapłaci. Musisz ponieść ten koszt, a odzyskasz go dopiero po upływie 90 dni od terminu płatności.

Oczywiście z korekty możesz skorzystać pod warunkiem, że do tego dnia wierzytelność nie została uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie.

Czy mogę dokonać korekty jeśli kontrahent zapłaci mi jedynie część należności?

Z ulgi na złe długi możesz skorzystać również, gdy kontrahent uregulował Tobie część należności. W takim przypadku korekty dokonujesz tylko w odniesieniu do nieuregulowanej części należności.

Pamiętaj, aby wtedy wyliczyć VAT przy zastosowaniu metody „w stu”.

Kontynuując nasz przykład: załóżmy, że kontrahent wpłacił Ci 7200 zł (tj. jedynie część należności z 12 tys. zł brutto). w takim przypadku podatek podlegający korekcie obliczasz w następujący sposób: 7200 zł x 23/123 = 1346,34 zł.

Do obliczenia kwoty podatku możesz skorzystać również z kalkulatora Gofin.

Jakie są warunki skorzystania z ulgi na złe długi?

Warunki te znajdziesz w art. 89a ust. 2 ustawy o VAT. Historycznie można je było podzielić na warunki konieczne do spełnienia:

  • na moment sprzedaży oraz
  • na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji podatkowej, w której dokonuje się korekty.

Dnia 15 października 2020 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok (sprawa C-335/19), w którym uznał większość przesłanek polskiej ulgi za niezgodne z prawem UE. Jednocześnie wyrok ten został w części zastosowany przez zmiany wprowadzone w pakiecie SLIM VAT 2.

W dalszej części artykułu uwzględniłem zmiany wprowadzone od 1 października 2021 r.

Dodatkowo korektę musisz zrealizować w określonym terminie. W ramach pakietu SLIM VAT 2 został on wydłużony.

Poniżej opisuję szczegółowo wszystkie te warunki.

Warunki na moment sprzedaży

Od 1 października usunięto art. 89a ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT.

Od tego dnia przy korzystaniu z ulgi na złe długi nie ma żadnych wymogów, które musiałyby zostać spełnione na moment sprzedaży.

Warunki na dzień poprzedzający korektę

Od 1 października zmodyfikowano brzmienie art. 89a ust. 2 pkt 3 ustawy o VAT.

W wyniku tych zmian usunięto wymogi dotyczące dłużnika, które były wcześniej konieczne do spełnienia na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji podatkowej, w której dokonywaliśmy korekty z tytułu ulgi na złe długi.

Utrzymano natomiast w ww. przepisie przesłankę dotyczącą wierzyciela. Musi on być zarejestrowany jako czynny podatnik VAT na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji podatkowej, w której dokonuje korekty z tytułu ulgi na złe długi.

Pozostawienie ww. przesłanki dotyczącej wierzyciela jest niezgodne z sentencją orzeczenia TSUE w sprawie C-335/19.

Powołując się na ww. orzeczenie możemy jej zatem w ogóle nie stosować. 🙂

Termin na realizację korekty

Korekty z tytułu ulgi na złe długi możesz dokonać jeżeli od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłynęły 3 lata, licząc od końca roku, w którym została wystawiona (do końca września 2021 r. były to 2 lata).

Faktura dokumentująca wierzytelność została wystawiona 30 października 2021 r. Z ulgi na złe długi możemy skorzystać do końca 2024 r. – przy czym zawsze polega ona na wykazaniu korekty w rozliczeniu za okres, w którym upłynęło 90 dni od dnia terminu płatności.

Jakie warunki muszę więc spełnić po zmianach w pakiecie SLIM VAT 2 oraz wydaniu wyroku przez TSUE?

Jak wskazałem wyżej, pakiet SLIM VAT 2 miał realizować wytyczne TSUE wynikające z orzeczenia w sprawie C-335/19.

Niestety ustawodawca nie zastosował się do wszystkich tez wynikających z ww. orzeczenia.

Wprowadzone w pakiecie SLIM VAT 2 regulacje wymają zatem korekty o tezy z wyroku TSUE. 😉

Jakie zatem obecnie dotyczą nas przesłanki?

Po wyroku TSUE i zmianach w pakiecie SLIM VAT 2, z ulgi na złe długi możesz skorzystać jeżeli od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłynęły 3 lata, licząc od końca roku, w którym została wystawiona.

Należy przyjąć, że jest to jedyna aktualnie obowiązująca przesłanka.

Niezależnie od tego co sobie wymyśliło Ministerstwo Finansów – utrzymując przesłankę dotyczącą wierzyciela. 🙂

Oczywiście korekty takiej dalej dokonujesz jedynie pod warunkiem, że dłużnik nie zapłacił i upłynęło 90 dni od dnia upływu terminu płatności określonego w umowie lub na fakturze.

Czy wyrok TSUE daje mi prawo do wstecznej korekty?

Jeżeli w przeszłości nie skorzystałeś z ulgi na złe długi z uwagi na niespełnienie przesłanek zakwestionowanych w orzeczeniu TSUE, to masz aktualnie szansę na odzyskanie zapłaconego VAT.

Dotyczy to jednak wyłącznie okresów nieprzedawnionych. Z końcem 2021 r. przedawnią się okresy od grudnia 2015 r. do listopada 2016 r.

W takim przypadku składasz korektę deklaracji za odpowiedni okres rozliczeniowy, wykazując w niej korektę z tytułu ulgi na złe długi. Przy czym wraz z tą korektą złożyć musisz również wniosek o stwierdzenie nadpłaty.

Miej jednak proszę na uwadze, że na razie nie jest pewne czy organy nie będą podważać takich korekt odnoszących się do przypadków, gdy od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność upłynęły 2 lata, licząc od końca roku, w którym została wystawiona.

Moim zdaniem podatnicy mają prawo takie korekty przeprowadzić. Nie można jednak wykluczyć sporów z organami. Wówczas o swoje trzeba będzie powalczyć. 😉

Co jeżeli po korekcie kontrahent zapłaci za fakturę?

W takim przypadku musisz ponownie zwiększyć kwotę VAT oraz podstawę opodatkowania i dokonujesz tego w deklaracji za okres, w którym dłużnik dokonał zapłaty.

Przy czym jeżeli jest to jedynie częściowa zapłata, to korekta odnosi się jedynie do tej części.

Ulga na złe długi w JPK (od października 2020 r.)

W JPK ulgę na złe długi wykazujesz dodając w wierszach ewidencji sprzedaży faktury, których dotyczy korekta. Wskazujesz przy tym ze znakiem minus kwoty podstawy opodatkowania oraz podatku należnego. Dodatkowo oznaczasz „1” pole „KorektaPodstawyOpodt”.

Przepisy rozporządzenia określające elementy deklaracji w formie JPK, wskazują że w poszczególnych jej pozycjach wykazuje się wysokość podstawy opodatkowania i kwotę VAT, oraz korekty z tytułu ulgi na złe długi. Na infolinii dotyczącej JPK wyjaśniono mi, że w pozycjach tych wykazuje się kwoty po uwzględnieniu korekty. Zatem wygląda to analogicznie jak obecnie.

Dodatkowo w części deklaracyjnej, w polach P_68 i _P_69 podajesz ze znakiem minus odpowiednio zbiorczą wysokość korekty podstawy opodatkowania oraz podatku należnego.

Wciąż nie masz obowiązku informować dłużnika o dokonanej korekcie.

Zmiany od 1 stycznia 2022 r.

W lipcu 2021 r. wprowadzono zmiany dotyczące JPK, które odnoszą się również do ulgi na złe długi.

Obecnie wierzyciel korzystający z ulgi na złe długi nie ma obowiązku wskazywania w JPK daty:

  • upływu terminu płatności lub
  • dokonania przez dłużnika zapłaty.

Od 1 stycznia 2022 r. wierzyciel w przypadku korzystania z ulgi na złe długi będzie zobligowany wskazać termin płatności faktury.

W przypadku dokonania zapłaty przez dłużnika, wierzyciel jest zobligowany dokonać korekty in plus (tj. ponownie wykazać VAT należny). W takiej sytuacji będzie musiał wskazać datę zapłaty.

Informacje te będziemy musieli ujawniać od rozliczenia za styczeń 2022 r.

W odniesieniu do dłużników nie przewidziano żadnych dodatkowych oznaczeń.

Piotr Kępisty

Jestem doradcą podatkowym, prawnikiem i specjalizuję się w podatku VAT. Więcej o mnie...

Dodaj komentarz

Wymagane pola są zaznaczone *.